Dàn ý giá trị nhân đạo trong Chiếc thuyền ngoài xa

Thứ năm , 28/06/2018, 12:35 GMT+7
Lập dàn ý chi tiết Phân tích giá trị nhân đạo trong tác phẩm "Chiếc thuyền ngoài xa" - Nguyễn Minh Châu." của Nguyễn Minh Châu.

I.   Mở bài:

"Chiếc thuyền ngoài xa" là sáng tác tiêu biểu của nhà văn Nguyễn Minh Châu thời kỳ đổi mới sau năm 1975. Tác phẩm rất tiêu biểu cho hướng tiếp cận đời sống từ góc độ thế sự của nhà văn ở giai đoạn sáng tác thứ hai. Có thể nói, đây là một trong những tác phẩm chứa đựng nội dung nhân đạo sâu sắc.

II.   Thân bài:

1.   Khái quát:

Tác phẩm "Chiêc thuyền ngoài xa" kể về tình huống của nghệ sĩ Phùng khi anh về chụp bức tranh cảnh biển tại một bãi biển miền Trung. Tại đây anh phát hiện bức tranh thiên nhiên đẹp mà trong cuộc đời cầm máy ảnh anh chưa bao giờ được thây. Nhưng đằng sau bức tranh đẹp ấy là cả một sự thật nghiệt ngã về cuộc sống của một gia đình hàng chài. Cảnh người chổng vì đói nghèo thất học đã xem việc đánh vợ là phương thức giải tỏa những khổ đau cho mình. Khi ở tòa án huyện anh đã chứng kiến câu chuyện đầy cảm động của người đàn bà hàng chài khiến anh ngộ ra biết bao điều về cách tiếp cận của cuộc sống. Tất cả đều được nhìn qua cái nhìn đầy nhân đạo của nhà văn Nguyễn Minh Châu.

2.   Khái niệm giá trị nhân đạo:

Giá trị nhân đạo là một giá trị cơ bản của những tác phẩm văn học chân chính được tạo nên bởi niềm cảm thông sâu sắc của nhà văn với nỗi đau của những con người, những cảnh đời bất hạnh trong cuộc sống. Đổng thời, nhà văn còn thể hiện sự nâng niu, trân trọng những nét đẹp trong tâm hồn và niềm tin vào khả năng vươn dậy của con người dù trong bất kì hoàn cảnh nào của cuộc đời.

3.   Giá trị nhân đạo trong "Chiếc thuyền ngoài xa":

a. Đồng cảm với cuộc đời người lao đông sau chiến tranh. Nhà văn lên án thói bạo hành trong cuộc sống gia đình đang diễn ra trong xã hội: nhà văn đã miêu tả cuộc sống ấy với bao nỗi nhọc nhằn của người lao động thông qua hình tượng người đàn bà hàng chài. Nhà văn cảm thương cho số phận bất hạnh của chị.

-   Tác giả khắc họa hình ảnh người phụ nữ phải gánh chịu những nỗi đau thương, cơ cực, bế tắc của gia đình. Người phụ nữ hàng chài vừa là vợ, vừa là mẹ, sống bằng nghề lưới vó thật lam lũ, khó nhọc, nuôi một đàn con gần chục đứa trên thuyền chật hẹp, tù túng. Đó là gánh nặng trên đôi vai của chị với bao khổ cực biết nhường nào.

-   Chị còn một nỗi đau khác, nỗi sợ khác, đó là không biết lúc nào sẽ bị lão chổng đánh. Hắn thấy khổ quá, bức bách, hắn lôi chị ra đánh: đánh trên thuyền, đáng cả trên bờ, đè nặng cả về tâm lí cùng nỗi đau thân xác lẫn nỗi đau tâm hổn.

=> Nhà văn tha thiết với cuộc sống, yêu thương con người, đi sâu vào nỗi đau của con người là thểhiện tinh thần nhân đạo trong tác phẩm.

b.  Phê phán, lên án hành đông vũ phu thô bao của người chông trong viêc đôĩ xử với vơ con.

-  Viết lên nạn bạo hành trong gia đình nhằm phoi bày hiện tượng tiêu cực, mặt xấu của xã hội, khi cái ác đã hiện hình trong cuộc sống nhằm mục đích cảnh báo hãy cứu lấy con người, khi nhân phẩm người phụ nữ bị xem thường, chà đạp (cách miêu tả người chổng đánh vợ).

-  Nhà văn còn thể hiện nỗi lo âu, khắc khoải về tình trạng nghèo khổ, tối tăm của con người (nghèo đói, co cực, tình trạng bất ổn, bất trắc trong cuộc sống... là nguyên nhân sâu xa của sự bạo hành, của sự nhịn nhục chịu đựng).

-  Nguyên Minh Châu còn bày tỏ niềm trăn trở trước cuộc sống của thếhệ tương lai (qua cách nhìn của nhà văn đối với cậu bé Phát).

c.  Ca ngơi vẻ đep của con người.

+ Phẩm chất của một phụ nữ

-  Tấm lòng bao la của người mẹ: Trước cuộc sống với bao áp lực đè nặng trên đôi vai, nhưng chị không hề than thở, trách hòn số phận.

+ Bị chồng đánh “3 ngày một trận nhẹ, 5 ngày một trận nặng" bằng những hành động tàn bạo dã man cùng những lời nói cộc cằn, thô lỗ, thiếu văn hóa nhưng chị vẫn cam chịu, nhẫn nhục "không hề kêu một tiếng", "không chông trả" và cũng "không tìm cách chạy trốn" mà chi biết đứng lặng yên cùng những dòng nước mắt tủi buồn cho số phận mà chị cố nuốt vào trong tim.

+ Chị chịu đựng... để được bám với nghề, được nuôi con. Đó là hành động cao quý, là lòng hi sinh của người mẹ.

-  Tấm lòng bao dung của người vợ:

+ Chị hiểu được nỗi bức xúc của chồng.

+ Trước tòa án chị không hề nói xấu chồng, hận chổng mà luôn bênh vực chồng với tiếng nói chân thành, tha thiết trước tòa án.

+ Chị nói như van xin: "Con lạy quý tòa ... đừng bắt con bỏ nó".

+ Lây quá khứ đểbênh vực: "một anh con trai hiền lành nhưng cục tính".

+ cuộc sống của gia đình trên thuyền: "Có lúc vợ chổng con cái cũng sống hòa thuận vui vẻ".

+ Tự trách mình: giá mà đẻ ít; giá ra "sắm được một chiếc thuyền rộng hon"

=> Hàng loạt những vấn đề chị nêu ra hoàn toàn đúng với thực tế, có cơ sở nhằm bênh vực cho chổng, thểhiện tấm lòng bao dung, nhân ái của người vợ hàng chài.

- Phẩm chất củA Phủng

-  Anh đứng về phía bị áp bức.

+ Đến vùng biển nhằm tìm một bức ảnh đẹp để chuẩn bị cho bộ lịch năm sau.

+ Chứng kiến cảnh tượng lão chổng đánh vợ tàn bạo, chống trả lại người đàn ông nhằm bảo vệ nhân phẩm của người phụ nữ là một hành động dũng cảm.

-  Có cái nhìn đúng đắn giữa nghệ thuật và cuộc sống.

+ Nghệ thuật luôn đề cao cái đẹp, biết yêu cái đẹp nhưng phải dựa trên cái thật thì cái đẹp mới có giá trị.

+ Người nghệ sĩ phải đi sâu vào đời sống con người, tha thiết với cuộc sống, phải yêu thương con người từ sự rung động trong trái tim mình thì mới khám phá được đời sống nội tâm của nhân vật, thấy rõ sốphận của con người một cách sâu sắc, cụ thể.

+ Từ đó tạo nên nguồn cảm hứng trung thực của người cầm bút, người nghệ sĩ đê xây dựng tác phẩm có giá trị.

- Phẩm chất của Đẩu

-   Cái tâm trong sáng.

+ Chánh án Đẩu, đại diện về mặt chính quyền, tòa án, pháp luật nhằm bảo vệ quyền lợi, thực thi công lí.

+ Anh đứng về phía người bị áp bức nhằm bảo vệ quyền lợi cho người phụ nữ.

+ Anh khuyên người đàn bà hãy li hôn để có một lối thoát, một cuộc sống tốt. Đó là suy nghĩ của một người có cái tâm.

+ Chánh án Đẩu không đưa ra hướng giải quyết máy móc, áp đặt. Anh đã hiểu ra rằng, những lí thuyết về pháp luật từ sách vở, khi áp dụng vào thực tế có nhiều vấn đề không phù hợp.

+ Chánh án Đẩu hiểu rõ sự việc và đổng tình với ý nguyện của người phụ nữ vì trên chiếc thuyền lưới vó kia không thể không có người đàn ông. Đây là cái nhìn mới, không mang tính áp đặt, không đứng về mặt chính quyền, tòa án để giải quyết một cách máy móc.

-   Anh có cái nhìn đúng đắn và phù hợp với thực tế.

Chánh án Đẩu đứng trên cán cân công lí để xét xử. Với anh, về mặt tòa án, chính quyền không chỉ đưa ra lời khuyên dựa vào lí thuyết là đủ, không chỉ cảm hóa và giáo dục là đủ mà phải tìm ra một bản án tốt nhất, chính sách hợp lí nhất, là làm sao nâng cao đời sống của người dân chài; có như vậy thì nạn bạo hành gia đình mới từng bước được khắc phục, cái ác sẽ không còn tồn tại.

d.   Nhà văn ước vong cuôc sống của người dân chài đươc nâng cao.

-   Tác giả mạnh dạn nêu lên những hiện tượng xấu tiêu cực của xã hôi. Từ đó cảnh báo "hãy cứu lây con người" hãy "tôn trọng nhân phẩm con người" trước nạn bạo lực hoành hành trong gia đình tại vùng biển miền Trung

=> Chính quyền, đoàn thể phải vào cuộc, tìm ra hướng giải quyết đúng đắn, khả thi nhằm nâng cao đời sống người dân chài. Xây dựng một gia đình lành mạnh, một xã hội tốt đẹp là tấm lòng tha thiết của nhà văn trước cuộc sống, là thể hiện tính nhân đạo trong tác phẩm.

+ Ước vọng của người dân chài đơn giản, bình dị: ước sao "vợ chổng con cái được sống hòa thuận vui vẻ".

=> Những mong ước gần gũi, chân thật của người dân chài cũng là ước vọng của nhà văn luôn mong ước con người được sống trong yên vui, hạnh phúc.

e.   Tư tưởng nhân đao trong tác phẩm mang tính triết lí.

-   Nhà văn đặt ra vấn đề: Làm thế nào để giải phóng con người khỏi những bi kịch gia đình, bi kịch cuộc sống. Con người muốn thoát khỏi đau khổ, tăm tối, man rợ cần những giải pháp thiết thực chứ không phải chỉ là lí thuyết đẹp đẽ nhưng xa rời thực tiễn.

-   Cần rút ngắn khoảng cách giữa văn chương với hiện thực đời sống (thông điệp của nhà văn).

III. Kết bài:

-   Giá trị nhân đạo trong "Chiếc thuyền ngoài xa" chính là tấm lòng yêu thương, đổng cảm, băn khoăn, trăn trở của Nguyễn Minh Châu trong việc phát hiện đời sống con người ở bình diện đạo đức thếsự.

-   Tác phẩm thể hiện quan niệm nghệ thuật của nhà văn: văn học nghệ thuật phải gắn bó với cuộc sống, phải vì con người... Quan niệm ấy đã khiến tác phẩm của Nguyễn Minh Châu ở giai đoạn này giàu tính nhân bản.

-   Đọc tác phẩm của ông, người ta đau đớn, day dứt về thân phận con người và cũng tràn đầy khát vọng làm người cao đẹp.

Nguồn: