Kẻ mạnh không phải là kẻ giẫm lên vai kẻ khác để thỏa mãn lòng ích kỷ. Kẻ mạnh chính là kẻ giúp đỡ kẻ khác trên đôi vai mình

Thứ sáu , 24/03/2017, 11:43 GMT+7
Ý kiến trên gợi cho anh/chị suy nghĩ gì về điều làm nên sức mạnh chân chính của mỗi con người cũng như của một quốc gia.
Trong xã hội, người mạnh, kẻ mạnh là người như thế nào? Nhân vật Hộ trong truyện “Đời thừa” của Nam Cao đã nói:
 
“Kẻ mạnh không phải là kẻ giẫm lên vai kẻ khác để thỏa mãn lòng ích kỷ. Kẻ mạnh chính là kẻ giúp đỡ kẻ khác trên đôi vai mình".
 
Kẻ mạnh có thể là một cá nhân, một tập đoàn, hay một dân tộc. Kẻ mạnh phải có thế lực mạnh; mạnh về tài chính, mạnh về kinh tế, mạnh về khoa học, kỹ thuật tiên tiến, mạnh về tiềm lực quân sự, quốc phòng.
 
Ý kiến trên đây có hai vế. Vế thứ nhất phủ định: kẻ mạnh không phải là kẻ uy hiếp, đè nén, áp bức người khác. Vế thứ hai khẳng định kẻ mạnh phải là kẻ giàu tình thương, sẵn sàng giúp đỡ chở che đồng loại.
 
Lấy thế lực của mình, lấy tiền của, lấy địa vị xã hội, lấy uy quyền để giẫm lên vai kẻ khác, để thỏa mãn lòng ích kỷ thì không phải là kẻ mạnh. Hống hách, tàn nhẫn, tàn bạo, áp bức bóc lột kẻ khác, thích đè đầu cưỡi cổ kẻ khác... thì sao gọi là kẻ mạnh”? Chà đạp lên đạo lý, coi thường pháp luật, từ lời nói, cử chỉ, hành động chỉ nghĩ đến, chỉ vì lợi cho riêng mình mà không hề nghĩ đến người khác thì sao có thể gọi là kẻ mạnh? Những kẻ như Nghị Hách, Bá Kiến, Tri phủ Tư Ân, Quan phụ mẫu, v.v... đâu phải là kẻ mạnh? Tâm địa thì đen tối, hành động thì độc ác, dùng mưu mô, dùng thế lực để đè đầu cưỡi cổ đồng loại,... những kẻ ấy đáng sợ lắm! Hắn bị mọi người coi khinh, xa lánh và căm thù! Sống mà không có chút tình nghĩa nào thì sao được gọi là kẻ mạnh?
 
Vậy, thế nào mới là kẻ mạnh? Ý kiến trên đây đã chỉ rõ: “Kẻ mạnh chính là kẻ giúp đỡ kẻ khác trên đôi vai mình”.
 
Nếu không có tình thương, không có lòng bác ái thì sao gọi là kẻ mạnh, sao gọi là người chân chính? Coi đồng loại là bạn bè, biết “Thương người như thể thương thân”, có tấm lòng bao dung san sẻ, giúp đõ' người khác (Cả vật chất lẫn tinh thần) theo ý tôi, thì mới gọi là kẻ mạnh, người chân chính. Nhân dân ta nói về kẻ mạnh: “Thấy người hoạn nạn thì thương / Thấy người đói rét thì nhường áo cơm” (Ca dao). 
 
Kẻ mạnh mà có cách ứng xử cao đẹp như vậy thì mới được đồng loại kính trọng, ca ngợi. Có biết bao “kẻ mạnh" xuất hiện trong các phong trào: “Hiến máu nhân đạo”, “Giúp đỡ các nạn nhân chất độc da cam”, “Hướng về đồng hào vùng sáu vùng xa ”... Những kẻ mạnh ấy đã có tấm lòng vàng, đáng tôn vinh.
 
Kẻ mạnh là như thế! Còn một quốc gia mạnh thì thế nào?
 
Một cường quốc không những chỉ có nền kinh tế phát triển vào loại nhất nhì trên thế giới, có nền quốc phòng hùng mạnh, có vũ khí hạt nhân (để tự vệ) mà có tình giao hảo, hữu nghị, còn có quan hệ tốt đẹp về văn hóa, về kinh tế với các quốc gia khác, thực sự tôn trọng chủ quyền các quốc gia khác thì mới thật sự là quốc gia mạnh, là cường quốc.
 
Nhân dân Việt Nam quyết không bao giờ mắc mưu một quốc gia nào lừa mị về ba chữ “tình hữu hảo" Các cuộc chiến tranh Biên giới phía Bắc năm 1979, năm 1984, và Hoàng Sa, Trường Sa - chủ quyền của nước ta đã bị ngoại bang xâm chiếm... là những bài học đau đớn nhất, để nhân dân ta hiểu rõ và nhìn rõ tâm địa của một quốc gia mạnh ở phía bắc nước ta.
 
Nói về quốc gia mạnh, tôi lại nhớ đến hai câu sau đây trong bài “Bình Ngô Đại cáo” của Nguyễn Trãi:
 
“Đem đại nghĩa để thắng hung tàn,
Lấy chí nhân để thay cường bạo".
 
BÀI LÀM 2
 
Thế nào là kẻ mạnh? Trước những hiện tượng đau lòng, trước những câu chuyện cảm dộng, tôi được chứng kiến hoặc đọc báo Thanh niên, báo Tuổi trẻ, tôi thường tự hỏi mình như thế!
 
Nam Cao, qua nhân vật Hộ trong truyện “Đời thừa" đã bày tỏ: “Kẻ mạnh không phái là kẻ giấm lên vai kẻ khác để thỏa mãn lòng ích kỷ. Kẻ mạnh chính là kẻ giúp đỡ ké khác trên đôi vai mình ”.
 
1. “Giẫm lên vai kẻ khác" là một hành động tàn ác, tàn nhẫn, vô lương tâm. Lòng ích kỷ là tâm địa của những kẻ chí nghĩ đến mình, chỉ vì lợi ích cho riêng mình mà không hề biết đến người khác. Thỏa mãn là cảm thấy hoàn toàn bằng lòng với những cái đã đạt được (hoặc về vật chất, hoặc về tinh thần), coi là đầy đủ, không còn muốn gì hơn.
 
“Giúp đỡ kể khác trên đòi vai minh” là cử chỉ, là hành động thể hiện một tấm lòng nhân ái bao la, coi việc giúp đỡ người khác là niềm vui, là hạnh phúc.
 
Ý kiến trên đây có 2 vế. V ế thứ nhất phủ định: kẻ giẫm lên vai kẻ khác để thỏa mãn lòng ích kỷ thì không phải là kẻ mạnh, vế thứ hai khẳng định: Kẻ giúp đỡ kẻ khác trên đôi vai mình mới chính là kẻ mạnh.
 
Qua ý kiến trên đây, người nói chỉ rõ tình nhân ái là cội nguồn làm nên sức mạnh và nhân cách kẻ mạnh.
 
2. Tại sao kẻ mạnh không phải kẻ giẫm lên vai kẻ khác để thỏa mãn lòng ích kỷ? Cách hành xử giẫm lên vai kẻ khác, chà đạp lên người khác để biểu thị sức mạnh, để thỏa lòng tham vô đáy, để thỏa mãn lòng ích kỷ là cách sống của những kẻ mặt người dạ thú, đểu cáng, tàn nhẫn, vô luân! Có kẻ lấy quyền lực, có kẻ lấy tiền bạc để áp chế, để áp bức đè nén đồng loại, đó là kẻ ghê tởm, phải lên án, phải xa lánh! Đâu phải là kẻ mạnh! 
 
Một số cán bộ, đảng viên biến chất vì để thỏa mãn lòng ích kỷ đã vi phạm pháp luật, hoặc tham nhũng, hoặc đè đầu cưỡi cổ nhân dân thì không phải là “kẻ mạnh” mà chỉ là bọn cặn bã, lũ rác rưởi. Những vụ anh em ruột, vì chuyên chia đất, chia gia tài mà đâm chém nhau, sống cạn tàu ráo máng, mất hết tình nghĩa, mà báo chí nói đến, theo tôi, đó là những kẻ vô luân, chỉ mờ mắt vì lợi! Các vụ bạo lực học đường xảy ra từng làm đau lòng các thầy cô giáo, đau lòng phụ huynh..., có nhiều nguyên nhân, nhưng tất cả đều do những học sinh hư, học sinh cá biệt gây ra!
 
Một quốc gia vào hạng cường quốc, chỉ âm mưu bành trướng, gây chiến tranh thì sao gọi là kẻ mạnh, nước mạnh! Cuộc chiến tranh Biên giới phía Bắc năm 1979 do Trung Quốc gây ra, Đặng Tiểu Bình bảo là “Dạy cho Việt Nam một bài học”-, các sự kiện lịch sử ỏ' Hoàng Sa, Trường Sa trong những thập kỷ qua... đã cho nhân dân ta cay đắng, căm thù “người láng giềng” của ta không phải là kẻ mạnh, mà chỉ là kẻ “hung tàn”, quân “cường bạo” như Nguyền Trãi đã nói trong “Bình Ngô đại cáo”. Một quốc gia mưu đồ bành trướng và xâm ỉược để thỏa mãn ý đồ làm bá chủ thiên hạ, nhất định bị các quốc gia khác, các dán tộc khác lên án và cảnh giác!
 
Tóm lại, kẻ giẫm lèn vai kẻ khác để thỏa mãn lòng ích kỷ thì không phải là kẻ mạnh! Đó là lũ côn đồ, bọn ngưòi lòng lang dạ thú mà chúng ta phải xa lánh, phải ghê tởm và cảnh giác!
 
3. Vậy, có phải kẻ mạnh là kẻ giúp đỡ kẻ khác trên đôi vai mình?
 
Thương yêu đồng loại, hết lòng bao dung kẻ khác mới là con người nhân từ, mới gọi là “kẻ mạnh”. Bênh vực kẻ yếu, nhường cơm sẻ áo cho kẻ bần hàn, thương yêu các em nhỏ mồ cồi, hiến máu nhân đạo, giúp đỡ các nạn nhân chất độc da cam, cứu tế đồng bào vùng bị lũ lụt tàn phá... là những việc làm vô cùna tốt đẹp, đúng là đã “giúp đỡ kẻ khác trên đôi vai mình”. Một bộ quần áo ấm, một đôi dép, dăm ba quyển vở... giúp đỡ học sinh nghèo,... là những việc làm có ý nghĩa nhất, nêu cao tình thương. Kẻ mạnh không chỉ là những con người “phú quý bất năng dâm, bần tiện bất năng di, uy vũ bất năng khuất”, mà còn là những con người bác ái “thương người như thể thương thân”. Theo tôi, trong cuộc đời, những người như chú Dế Mèn (trong đồng thoại “Dế Mèn phiêu lưu ký”) đã khuất phục mụ Nhện gộc và bọn lâu la, che chở chị Nhà Trò nhỏ bé mới đích thực ià kẻ mạnh. Tôi chợt nhớ câu thơ Kiểu mà ông tôi thường ngâm nga: “Thiện căn ở tại lòng ta / Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài". Lòng nhân ái mới làm nên sức mạnh; tình thương mới gieo mầm sự sống, như cổ nhân đã nói.
 
Lòng nhân ái mới làm cho con người trở nên cao thượng, mới có thể kết đoàn, thắt chặt dây thân ái, làm cho tình anh em, tình bè bạn, tình đồng bào trở nên gắn bó, thân thiết.
 
 
Nhìn rộng ra năm châu bốn biển, ta mới hiểu thêm thế nào là nước mạnh, thế nào là cường quốc? Hiện nay, nước ta có quan hệ ngoại giao với hơn 100 quốc gia khác trên thế giới? Quan hệ kinh tế, văn hóa ngày một mở rộng, tình hữu nghị ngày một gắn bó. Nhật Bản và Hàn Quốc đã và đang tích cực giúp đỡ nhân dân ta về tài chính, về khoa học kỹ thuật,... theo ý tôi, đó mới thực sự là quốc gia mạnh.
 
Nghĩ về kẻ mạnh trong cuộc đời, tuổi trẻ chúng ta không chỉ chăm chỉ học tập, nàng cao kiến thức văn hóa, kiến thức khoa học kỹ thuật, mà còn phải tu dưỡng đạo đức, bồi dưỡng nhân cách để sớm trở thành một “kẻ mạnh” chân chính, một công dân tốt, một người bạn tốt của mọi người.
 
BÀI LÀM 3
 
Tục ngữ có câu nói về kẻ mạnh: “Mạnh vì gạo, bạo vì tiền". Nhân vật Hộ trong truyện “Đời thừa” của Nam Cao lại nói: “Kẻ mạnh không phải là kẻ giẫm tên vai kẻ khác để thỏa mãn lòng ích kỷ. Kẻ mạnh chính là kẻ giúp đỡ kẻ khác trên đôi vai mình ”.
 
Có một số từ ngữ cần giải nghĩa qua.
 
- Giẫm: đặt bàn chân lên, đè mạnh lèn, ấn mạnh xuống.
 
- Thỏa mãn: cảm thấv hoàn toàn bằng lòng và thích thú với những cái, những điều đã đạt được.
 
- ích kỷ: chỉ nghĩ đến mình, chỉ vì lợi ích riêng mà không hề biết đến người khác, ích kỷ là một tính xấu: ích kỷ hại nhân!
 
Câu nói trên đây lập luận từ phủ định đến khẳng định: Kẻ giẫm lên vai kẻ khác thỏa mãn lòng ích kỷ thì không phải là kẻ mạnh; kẻ giúp đỡ kẻ khác trên đôi vai mình mới là kẻ mạnh.
 
a. “Kẻ mạnh ” mà nhân vật Hộ nói đến ở đây không phải là kẻ có sức lực phi phàm, có võ nghệ cao cường mà là kẻ có thế lực (vật chất, tinh thần), có nhiều tiền bạc, có uy quyền trong cộng đồng, rất ngạo mạn và cực kỳ hống hách.
 
Ngang nhiên giẫm lên vai kẻ khác để thỏa mãn lòng ích kỷ thì không phải là kẻ mạnh, dù hắn ta có tiền rừng bạc bể, dù hắn ta thét ra lửa. Mà đó chỉ là kẻ tàn ác, tàn nhẫn, vô đạo đức, thích đè đầu cưỡi cổ mọi người. Hễ hà hiếp được ai, bắt nạt được ai là kẻ ấy lấy làm thích thú! Kẻ ấy không coi ai ra gì, chà đạp lên đồng loại, áp bức, đè nén, bóc lột được ai là lấy làm thích thú! Những quan phụ mẫu, những Bá Kiến ngày xưa, bọn cường hào ngày nay đều hành xử như thế! Bàn tay chúng nó vấy đầy máu! Cuộc đời chúng nó đầy tội ác! Chúng bị nhân dân nguyền rủa, vạch mặt, lên án và coi khinh. Nực cười thay, những kẻ ấy cứ lầm tưởng “ta đây là kẻ mạnh”, coi thường đạo lý, coi thường pháp luật. Tham quan ô lại đâu phải là kẻ mạnh?
 
Xin nhắc lại đây một bài thơ cổ:
 
Quan nhất thời, dân vạn đại,
Ghế quan ai ngồi, xin chớ thờ ơ!
Thương dân, dân lập đền thờ,
Hại dán dân đái ngập mồ thối xương!
Trăm năm bia đá thì mòn,
Ngàn năm bia miệng hãy cồn trơ trơ!
 
Qua đó, ta có thể nói và nghĩ rằng: “Kẻ mạnh không phải là kẻ giẫm lên vai kẻ khác để thỏa mãn lòng ích kỷ”. Đó là loài ma quái!
 
b. Vậy, kẻ mạnh là kẻ như thế nào? Tại sao kẻ giúp đỡ kẻ khác trên đôi vai mình mới là kẻ mạnh?
 
Giúp đỡ kẻ khác trên đôi vai mình là một nghĩa cử cao đẹp. Che chở kẻ yếu, bênh vực kẻ yếu là một việc làm đầy tình nhân ái, đúng là “thương người như thể thương thân”. Con người có tình nhân ái là con người cao quý, đúng là “kẻ mạnh”, mới có thể thắt chặt dây thân ái với mọi người, mới xây dựng được khối đoàn kết dân tộc, để sản xuất, để chiến đấu, để xây dựng một xã hội ấm no, hạnh phúc và văn minh. Chính nhờ những nhà hảo tâm, những người giàu tình nhân ái mà trong các cuộc quyên góp ủng hộ đồng bào bị thiên tai lũ lụt, giúp các nạn nhân bị chất độc da cam, các em bé mồ côi, v.v...  Mới thu được nhiều kết quả tốt đẹp. Một quyển vở, một đôi dép, một cái cặp sách, một bộ quần áo, vài nghìn đồng bạc,... mà các em nhỏ, các đoàn cứu tế giúp đỡ học sinh nghèo vượt khó là việc làm tốt đẹp của “kẻ mạnh” đã “giúp đỡ ke’ khác trên đôi vai mình".
 
Tinh thương, lòng bao dung là nguồn gốc sự sống, đem lại niềm vui, tiếng cười hàng ngày trong cuộc dời. Nó là biểu hiện sức mạnh đoàn kết của dân tộc để vượt qua mọi khó khăn thử thách, để chiến thắng thù trong giặc ngoài. “Đại nghĩa” và “chí nhân” làm nên sức mạnh của dân tộc ta, như Nguyễn Trãi đã nói trong “Bình Ngô đại cáo”: Đem đại nghĩa để thắng hưng tàn Lấy chí nhân để thay cường bạo!
 
c. Thế nào là một quốc gia mạnh? Có tiềm lực kinh tế, quốc phòng, có nền khoa học kỹ thuật tiên tiến,... là cường quốc. Cường quốc giúp các quốc gia chưa phát triển về mặt kinh tế, văn hóa trên tình hữu nghị, thì đích thực là “quốc gia mạnh”.
 
Một quốc gia “lấy thịt đề người”, “nói một đàng, làm một nẻo”, lấn chiếm biên giới, xâm lược các nước khác thì không thể gọi là “quốc gia mạnh”, cho dù trong tay nó có vũ khí hạt nhân!
 
Nước Việt Nam chúng ta, năm 1979 - 1980, năm 1984,... luôn luôn bị Trung Quốc bành trướng và gây chiến. Hoàng Sa đã bị “ông bạn lớn” chiếm đóng, Trường Sa đã và đang bị “nỏ” chiếm đoạt một phần lớn! Vùng biển đặc quyền kinh tế của Việt Nam đã và đang bị “nó” xâm phạm một cách trắng trợn! Dân tộc Việt Nam có truyền thống anh hùng chống xâm lăng, rất yêu chuộng hòa bình đã và đang nhìn “ông bạn lớn phương Bắc” với cái nhìn cảnh giác, với sức mạnh tự cường!
 
d. Trên đây, tôi đã nói lên một vài suy nghĩ về “kẻ mạnh” và “quốc gia mạnh”. Tuổi trẻ chúng ta cần học tập tốt văn hóa, khoa học kỹ thuật, và khoác chiếc áo bao dung với tấm lòng nhân ái, bước vào đời, để phục vụ tốt đất nước và nhân dân trong tâm thế của một “Kẻ mạnh”!
Nguồn: