Nghị luận về Tài và Đức

Thứ tư , 22/03/2017, 17:06 GMT+7
Em hãy trình bày mối quan hệ giữa Tài và Đức. Người có tài mà không có đức là người vô dụng có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó.
Người có tài và có đức là mẫu người lý tưởng trong cuộc đời xưa nay. Người có đức trọng tài cao sẽ được cộng đồng ưu ái và kính trọng, sẽ được sử sách lưu danh.
 
Chu Văn An, Trần Quốc Tuấn, Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông, Nguyễn Bỉnh Khiêm,... Hồ Chí Minh là những danh nhân, vĩ nhân của nhân dân ta, của dân tộc ta; là gương sáng muôn đời, là niềm tự hào của đất nước và con ngưòi Việt Nam.
 
1. Phải học tập thông minh, sáng tạo, cần cù, bền bỉ mới có tài. Phải rèn luyện trong lao động sản xuất, trong nghiên cứu khoa học kỹ thuật, trong chiến đấu, và lăn lộn, từng trải trong cuộc đời thì mới có thể trở thành nhân tài, người có thực tài.
 
Tiến sĩ là người có học vị cao. “Tiến sĩ giấy” là những người hữu danh vô thực. Cụ Nguyễn Khuyến đã châm biếm:
 
Ghế tréo lọng xanh ngồi bảnh chọe,
Nghĩ rằng đồ thật, hóa đồ chơi!
 
Lao động phổ thông chỉ cần có sức khỏe, chịu khó, có một vài kỹ năng, thói quen là có thể làm được. Nhưng để trở thành nhà quân sự, nhà chính trị, chuyên gia, nhà khoa học, bác học... thì phải có tài, có cống hiến, có sự nghiệp, có công trình,... Có làm nên việc ích nước lợi dân mới là người có tài. Những kẻ bẻm mép, những trí thức rởm, giáo sư rởm... đâu phải là kẻ có tài!
 
Vàng là quý. Nhưng phải là vàng ròng, vàng 5 số 9. Người tài cũng vậy. Nước ta có mấy vạn tiến sĩ, nhưng trong số đó bao nhiêu người có thực tài?
 
2. Làm người phải có đức. Đức là đạo đức, nhân cách, phẩm hạnh,... Thương mình, thương nhà, thương người là có đức. Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, học tập tốt, lao động tốt, khiêm tốn, thật thà... là có đức. Cần kiệm liêm chính, chí công vô tư là có đức. Sống gương mẫu, thân ái, giúp đỡ mọi người,... là có đức.
 
Trái lại, nói mà không làm, nói một đàng làm một nẻo, lừa dối, bịp bợm, nhác làm siêng ăn, tham lam, độc ác... là xấu xa, vô đạo đức. Những câu tục ngữ sau đây chỉ mặt những kẻ vô đạo đức, xấu xa, bịp bợm, độc ác trong xã hội:
 
- Miệng nam mô, bụng bổ dao găm.
- Lừa thầy, phản bạn.
- Lưỡi không xương trăm dường lắt léo.
- Cháy nhà hàng xóm bình chân như vại
- Bốc lửa bỏ tay người.
Vân vân... 
 
Muốn có đức thì phải tu dưỡng, rèn luyện. Có lỗi thì phải thành thật nhận lỗi và sửa chữa. Sống gần người tốt, xa lánh kẻ xấu: “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”, cổ nhân dạy: “Tích thiện, trừ ác, thành nhân”.
 
“Một bộ phận không nhỏ cán hộ, đảng viên suy thoái đạo đức” (Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng), hoặc nói mà không làm, thiếu gương mẫu, cường quyền, hống hách, xa hoa, lãng phí, tham nhũng... nên làm mất lòng tin của nhân dân, bị nhân dân coi thường, coi khinh!
 
Hiện nay, có không ít thanh thiếu niên học sinh ăn chơi đua đòi, trốn học, lười học, gây ra bạo lực học đường... để lại nhiều nỗi đau buồn cho các thầy cô giáo và các bậc phụ huynh. Đó là một hiện tượng đáng lo, đáng buồn!
 
3. Tài và đức có quan hệ với nhau như thế nào? Nếu không có tài thì không làm được việc gì đổ cống hiến cho đất nước. Nếu không có đức thì trở thành kẻ xấu xa, “loại người thừa” bỏ đi! Đức làm cho tài được phát triển; tài làm cho đức tỏa sáng.
 
Bởi vậy, ai ai cũng phải ra sức học tập và tu dưỡng, làm cho tài và đức phát triển và luôn đi đôi với nhau. Thanh niên chúng ta, người làm chủ đất nước, phải khiêm tốn, thật thà, dũng cảm, phải hiếu học vươn lên không ngừng, để có tài đức phục vụ nhân dân và Tổ quốc, trong công cuộc hiện đại hóa, công nghiệp hóa đất nước.
 
Bài làm 2
 
Cuộc đời đầy gian nan, thử thách. Làm người khó. Muốn tồn tại và phát triển phải có tài và đức. Có người đức trọng, tài cao được nhân dân tôn vinh. Lại có người tài đức mỏng lại bị đồng loại coi thường, thậm chí bị khinh bỉ!
 
Thế nào là người có tài? Thế nào là người có đức? Tài và đức quan trọng như thế nào? Đây là một vấn để, càng suy nghĩ ta càng thấy lý thú.
 
1. Tài là tài năng. Tài bao gồm nhiều yếu tố, nhân tố như thông minh, sáng tạo, kiên nhẫn, sắc bén. Người có tài không chỉ học rộng biết nhiều mà còn có khả năng giải quyết được nhiều công việc to lớn của cuộc sống, ngành nghề riêng. Có người giỏi múa hát. Có người lại giỏi làm thơ, trở thành thi sĩ, thi hào như Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, Xuân Diệu, v.v... Có người tài giỏi về mặt quân sự như Phạm Ngũ Lão, Lý Thường Kiệt, Trần Ọuốc Tuấn, Nguyễn Huệ, Võ Nguyên Giáp, v.v... Cày bừa, cấy hái, cuốc đất trồng rau là lao động phổ thông, chỉ cần có sức khỏe, cần cù, chịu khó, chịu khổ, biết một vài kỹ năng về công việc là có thể làm ăn được. Nhưng muốn trở thành một nhà nông học như giáo sư Lương Định Của thì phải có tài năng. Ngành giáo dục, ngành y tế của nước ta từ xưa đến nay đã tôn vinh nhiều tài năng xuất chúng như Lãn Ong Lc Hữu Trác, Lê Quý Đôn, bác sĩ Tôn Thất Tùng, Đặng Văn Ngữ... và nhiều giáo sư, nhiều thầy thuốc tài giỏi hiện nay.
 
Thông minh bẩm sinh là do gen di truyền. Nhưng tài giỏi, tài năng là phải do học tập, rèn luyện. Phải “thập niên đăng hỏa” mới thành ông tú, ông cử, ông nghè. Phải xông pha trận mạc, chiến đấu giữa rừng tên biển giáo, bách chiến bách thắng mới trở thành anh hùng, danh tướng.
 
Có thực tài mới lập nên thành tựu, công trạng, và mới có thực danh. Nhân tài là tài sản vô giá của đất nước, nên Thân Nhân Trung đã khắc vào bia đá: “Nhân tài là nguyên khí của quốc gia”. Nguyễn Công Trứ là một người văn võ toàn tài đã có câu thơ: 
 
“Đã mang tiếng đứng trong trời đất,
Phải có danh gì với núi sông”.
 
Theo tôi nghĩ, những thế hệ học sinh giỏi có thể trở thành những tài năng, những nhân tài của đất nước mai sau.
 
2. Người chân chính không chỉ có tài mà còn có đức. Đức là đức hạnh, phẩm hạnh, nhân cách, đạo đức. Lễ phép, hiếu thảo, chăm ngoan học giỏi là một em bé có đức. Khiêm tốn, thật thà, cần cù, hiếu học là người có đức. Yêu nước, thương người, thương nhà, biết san sẻ, giúp đỡ đồng loại là người có đức. Người có đức có phong cách cách, sống hòa nhã, văn minh, lịch sự nên được mọi người quý mến. Cho nên mọi người đều phải tu thân, tu dưỡng đạo đức để “làm người”.
 
Những kẻ xấu là kẻ kém đạo đức, là loại người lười biếng, gian tham, mưu mô xảo quyệt, lừa thầy phản bạn, gây ra bao tệ nạn, bao tội ác. Qua các vụ án mà báo chí đưa tin, ta thấy bọn cò, lũ quan chức tham nhũng, bọn buôn gian bán lận... gây ra. Những kẻ kem đạo đức, kém sĩ hạnh bị nhân dân coi khinh.
 
3. Đức và Tài có quan hệ mật thiết với nhau. Không có tài thì không làm được việc gì to lớn. Không có đức thì trở thành kẻ gian manh.
 
Có tài mà không có đức là kẻ vô dụng. Cho nên đức làm cho tài phát triển; tài làm cho đức nở hoa. Phải biết lập đức, lập công, lập ngôn để trở thành quân tử. Con người mới là con người có tài đức, hết lòng phục vụ Tổ quốc và Nhân dân.
 
Biết chăm chỉ, chịu khó học hành, biết tu dưỡng đạo đức, nhân cách, mới là biết sống đẹp. Đọc “Truyện Kiều” của Nguyễn Du, tôi nhớ mãi vần thơ:
 
“Thiện căn ở tại lòng ta,
Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài”.
Nguồn:
nghi luan ve duc va tai