Phân tích bài Đi bộ ngao du trong tác phẩm Ê-min hay về giáo dục của Rư-Xô

Thứ sáu , 24/03/2017, 15:29 GMT+7
Viết Ê-min hay về giáo dục, trong đó có Đi bộ ngao du, có lẽ Ru- xô đã đưa kinh nghiệm sống, nhất là việc học của mình vào tác phẩm. Từ thân phận một đứa trẻ bị từ chối ông tự học để thành nhà văn, nhà tư tưởng nổi tiếng trong giới quý tộc Pháp, ông đã thấy giá trị thực của việc học nằm ỗ đâu.

I/. Ru-xô (Jean-Jacques Roussau) là nhà-văn, nhà triết học, nhà hoạt động xã hội Pháp thế kỷ XVIII. Thuở nhỏ, ông sống cơ cực, bị mẹ bỏ rơi, cha từ chối. Được bà Oa-ren (Warens) đỡ đầu, Ru-xô lao vào việc học, học đủ mọi thứ và viết. Sau luận văn về khoa học và nghệ thuật (Discours sur les sciences et les arts), ông thành người nổi tiếng.

Ngoài sách nghị luận, Ru-xô có hai cuốn tiểu thuyết nổi tiếng. Giuy-li hay nàng Hê-lô-i-dơ mới (Julie ou la nouvelle Heloise) là một cuốn tiểu thuyết về tình yêu được viết bằng hình thức là những lá thư. Và Ê-min hay về giáo dục (Emile ou De I’éducation), kể về việc giáo dục một em bé - ông đặt cho cái tên là Ê-min - từ lúc sơ sinh cho đến tuổi trưởng thành. Ê-min trong bài “Đi bộ ngao du” đã lớn.

II/. Mở đầu phần văn trích, Ru-xô đã xác định: “Tôi chỉ quan niệm được một cách đi ngao du thú vị hơn đi ngựa: dó là đi bộ". Và kêt thúc phần văn trích cũng là một câu xác định rõ ràng hơn về mục đích của việc đi là: “Khỉ ta chỉ muốn đến một nơi nào, ta có thể phóng bằng xe ngựa trạm; nhưng khi ta muôh ngao du, thì cần phải đi bộ ”.

Sau đó, bằng phép diễn dịch, Ru-xô đã tập trung giải thích về tiện ích của việc đi dạo chơi đây đổ.

Phân tích đoạn trích Đi bộ ngao du trong tác phẩm Ê-min hay về giáo dục của Rư-Xô

Trước hết, đi bộ ngao du là được “hưởng thụ tất cả sự tự do mà con người có thể hưởng thụ”. Ở đoạn văn này, tác giả đã dùng hai nhân xưng dại từ đứng làm chủ ngữ trong câu văn. Nhân xưng đại từ “ta” để chỉ mọi người, trong đó có Ru-xô. Còn “tôi” thì thay thế cho tác giả. Thế thì đi bộ ngao du thú vị hơn đi ngựa ở những điểm nào? Tác giả đã nêu ý thích và hoạt động của con người nói chung trong khi đi, chính vì vậy mà Ru-xô đã sử dụng nhân xưng đại từ “ta” lặp lại trong mỗi câu văn vổi ý nhấn mạnh và tạo sự lưu ý đặc biệt ở người đọc để họ có thể đồng tình với ông về sự thú vị của đi bộ ngao du là: “Ta ưa đi lúc nào thì đi, ta thích dìmg lúc nào thì dừng, ta muốn hoạt động nhiều ít thế nào thì tùy”. Ru-xô đã khêu gợi ý thích chung, tâm lý thường thấy trong đời sống của mỗi người. Ngao du đây đó mà còn bị ràng buộc bởi thứ này thứ nọ thì chẳng ... thú vị gì!

Và Ru-xô đã chứng minh ý thức thường cảm thấy ỡ con người nói chung ây qua việc làm,của riêng ống trong khi ông đi bộ ngao du. Ông liệt kê những nơi ông đi: sông, rừng, hang động, mỏ đá,... và cho biết ông không phụ thuộc vào ngựa hay gã phu trạm, mà “chỉ phụ thuộc vào bân thân tôi, tôi hưởng thụ tất cả sự tự do mà con ngứờì có thể hưởng thụ ”. Ru- xô đã đi từ ý thích của “ta” đến những hành vi đi bộ ngao du của “tôi”, của chính Ru-xô, rồi chuyển qua “em”, nhân xưng đại từ chỉ Ê-min bằng câu chuyển ý thật khéo: “Nếu tôi mệt nhưng Ề-min có mệt gì lắm đâu; em to khỏe”. Cái khéo nhâ't là Ru-xô đưa đề tài “đi bộ ngao du” về hướng giáo dục. Cái khéo thứ hai là nói với Ê-min nhưng đồng thời cũng nói với bạn đọc nhữtìg gì ông muốn nói. Ông chỉ cho làm cách nào để khỏi chán, khỏi mệt, để Ê-min làm việc, giải trí, để đôi chân được nghỉ ngơi...

Mở đầu đoạn vãn thứ hai Ru-xô đưa Ta-lét (Thaïes), Pla-tông (Platon) và Pi-ta-go (Pythagore) ra để chứng minh việc đi bộ ngao du khêu gợi trí

thông minh, óc sáng tạo,... khiến các vị ấy trở thành người nổi tiếng. Pla- ton chu du nhiều nước, hiến kế tri nước an dân cho nhiều vua chúa thời bấy giờ, chiêm nghiệm về thể xác và linh hồn của con người. Ta-lét, Pla- tông đặt nền tảng cho toán hình học phẳng mà tổi nay vẫn còn được giảng dạy và học tập trong các trường ở cấp trung học và cả ỏ đại học. Các nhà triết học và toán học Hi Lạp thời cổ ấy luôn luôn quan sát, nghiền ngẫm trong lúc đi dạo chơi. Ở đoạn văn này, tác giả đã dùng nhân xưng đại từ “tồi” (Ru-xô) để nói lên sự hiểu biết và suy nghĩ của mình; dùng nhân xưng đại từ “ai” để đặt vấn đề vđi những “người yêu mến nông nghiệp" y “tự nhiên học”  và “những triết gia phòng khách” rằng “ai” là người có bộ sưu tập tự nhiên phong phú và giàu ý nghĩa hơn Ê-min? Đã từng sinh hoạt với một số nhà khoa học, triết học thuộc giới quý tộc Pháp trong phong trào Ánh sáng (thế kỷ XVIII), Ru-xô đâ biết rõ cung cách làm việc của họ nên phê phán cung cách nghiên cứu tách rời hiện thực tự nhiên của nhóm trí thức này. Ồng thấy phòng sưu tập của họ toàn là “các thứ lỉnh tình”, còn phòng sưu tập của Ê-min “là cả trái đất” mà nhà tự nhiên học nổi tiếng của Pháp “Đô-băng-tông chắc cũng không thể làm tốt hơn".

Đoạn cuối của Đi bộ ngao du Ru-xô cho rằng “sức khỏe được tăng cường, tính khí trở nên vui vẻ”. Ông đã so sánh hình ảnh “kẻ ngồi trong cỗ xe tốt” với người đi bộ. Hai hình ảnh trái ngược hoàn toàn, một bên thì “mơ màng, buồn bã, cáu kỉnh hoặc đau khổ”, còn một bên thì “vui vẻ, khoan khoái và hài lòng với tất cầ". Từ cái nhìn mang tính so sánh của “tôi”, Ru-xô gợi ra hình ảnh của “ta” khi đi bộ ngao đu về đến nhà, vừa hân hoan, vừa đói và mệt. “Ta thích thứ biết bao khi lại ngồi vào bàn ăn. Ta ngủ ngon giấc biết bao trong một cái giường tồi tàn”. Đúng là một hình ảnh tăng cường sức khỏe về thể chất và tinh thần đầy quyến rũ do Đi bộ ngao du mang lại.

III/. Viết Ê-min hay về giáo dục, trong đó có Đi bộ ngao du, có lẽ Ru- xô đã đưa kinh nghiệm sống, nhất là việc học của mình vào tác phẩm. Từ thân phận một đứa trẻ bị từ chối ông tự học để thành nhà văn, nhà tư tưởng nổi tiếng trong giới quý tộc Pháp, ông đã thấy giá trị thực của việc học nằm ỗ đâu. Với lời văn linh hoạt, lập luận chặt chẽ, dẫn chứng những việc gắn liền với đời sông thực tiễn của mỗi người nên bài văn có sức thuyết phục, giúp người đọc nhìn lại việc học tập, sinh hoạt của mình để tự điều chỉnh nhằm đạt được giá trị thực của việc học, biết quý trọng tự do và yêu thiên nhiên.

* Các điểm cơ bản cần ghi nhớ khi phân tích đoạn trích “Đi bộ ngao du” trong tác phẩm Ê-min hay về giáo dục của Rư-Xô

Tuy là một bài văn nghị luận bàn về sự lợi ích của “đi bộ ” nhưng cách viết lại như một bài tùy bút bởi Ru-xô sử dụng các yếu tố biểu cảm vào mỗi câu văn, mỗi đoạn văn.

Bài văn có nhiều từ Hán - Việt và nhiều từ phiên âm (tên nhân vật, tên những người nổi tiếng). Các bạn cần đọc kỹ phần chú thích và làm quen với một số tên người đã được phiên âm ở trong bài cụ thể như:

- Ê-min: Emile

- Giuy-li: Julie.

- Hê-lô-i-dơ; Héloise.

- Pla-tông: Platon.

- Ta-lét: Thales.

- Pi-ta-go: Pythagore.

- Đô-băng-tông: (Louis) Daubenton.

- Ru-xô: (Jean Jacques) Rousseau.

Phân tích đoạn trích Đi bộ ngao du trong tác phẩm Ê-min hay về giáo dục của Rư-Xô

- Sơ đồ lập luận của bài văn:

- Ý nghĩa của các nhân xưng đại từ trong bài văn:

- Tôi: Ru-xô (người lớn tuổi).

- Ta: mọi người (đi bộ ngao du) trong đó có cả Ru-xô, Ê-min

- Em: Ê-min (trẻ tuổi).

- Ai: những người đang sống trong một ngành nghề nào đó (như nông nghiệp, nghiên cứu triết học, tự nhiên học, ...)

Nguồn:
Phân tích đoạn trích Đi bộ ngao du trong tác phẩm Ê-min hay về giáo dục của Rư-