Phân tích bài thơ Chạy Giặc của Nguyễn Đình Chiểu

Thứ sáu , 13/10/2017, 21:16 GMT+7
Phân tích bài thơ Chạy Giặc để thấy rõ Cảnh đất nước và nhân dân khi giặc pháp đến xâm lược và thái độ của Nguyễn Đình Chiểu trong bài thơ.
Bài thơ Chạy giặc đã miêu tả một cách chân thực cảnh đất nước và nhân dân khi giặc Pháp đến xâm lược. Đồng thời, bài thơ cũng nói lên tâm trạng, tình cảm, thái độ của nhà thơ trước cảnh đất nước có giặc ngoại xâm.
 
Bức tranh tả thực về cảnh chạy giặc
 
a) Lời thông báo về việc đất nước rơi vào thảm hoạ giặc ngoại xâm
 
Tan chợ vừa nghe tiếng súng Tây,
Một bàn cờ thế phút sa tay.
 
Hai câu thơ đầu như một thông báo đột ngột về một tin dữ. “Tan chợ vừa nghe tiếng súng Tây”. Từ “vừa” diễn tả sự việc mới xảy ra quá đột ngột. Cụm từ “tiếng súng Tây” báo hiệu kẻ thù xâm lược mới đã đặt chân lên đất nước này. Đất nước rơi vào thảm hoạ giặc ngoại xâm. Tình cảnh đất nước nguy khốn như một bàn cờ thế hiểm hóc phút chốc sa tay không cứu vãn được.
 
b) Cảnh tan tác chạy giặc
 
Khi tả cảnh chạy giặc, tác giả viết:
 
Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy
Mất ổ bầy chim dáo dác bay
Bến Nghé của tiền tan bọt nước
Đồng Nai tranh ngói nhuốm màu mây.
 
Các từ láy “lơ xơ”, “dáo dác” có tác dụng nhấn mạnh cảnh tan đàn, sẻ nghé. Những đứa trẻ thơ tội nghiệp bơ vơ bỏ nhà chạy giặc không biết đi đâu, về đâu. Dùng hình ảnh “Mất ổ bầy chim dáo dác bay” do nói về cảnh chạy giặc của con người, tác giả đã lột tả được sự hốt hoảng, ngơ ngác, tan tác của con người khi giặc ngoại xâm chiếm đóng, giày xéo quê hương.
 
Bến Nghé là địa danh chỉ thành Gia Định. Đồng Nai chỉ phần đất miền đông Nam Bộ. Tất cả đều tan tác thành tro khói. Bọn giặc đi đến đâu là chúng phá phách, cướp bóc, đốt nhà cửa, giết hại bao sinh linh vô tội. Tất cả tiền của tan nhanh như bọt nước.
 
Tóm lại, bằng một số từ láy, bằng việc mượn hình ảnh bầy chim mất ổ, bằng việc liệt kê những địa danh, tác giả đã diễn tả một cách sinh động cảnh chạy giặc tan tác của nhân dân ta. Đồng thời, qua đó, tác giả tô' cáo tội ác mà thực dân Pháp đã gây ra trên đất nước tan ngay khi chúng đặt chân sang xâm lược.
 
2. Tâm trạng, tình cảm và thái độ của Nguyễn Đình Chiểu
 
Hai câu thơ cuối bài tác giả viết:
Hỏi trang dẹp loạn rày dâu vắng,
Nỡ để dân đen mắc nạn này?
 
Tại sao tác giả lại “Hỏi trang dẹp loạn?” Trang chỉ đấng, bậc, tiếng gọi tôn xưng, chĩ người đáng kính trọng. Phải chăng đây là câu hỏi dành cho những người có chức trách đối với đất nước, đối với nhân dân. Hai câu tho' vừa là câu hỏi lại vừa là lời trách. Những người lâu nay vẫn cho mình là quyền thế vậy bây giờ ở đâu đế đến nỗi dân đen rơi vào cảnh lầm than, tan đàn sẻ nghé đến như vậy. Đó cũng chính là thái độ phê phán của Nguyễn Đình Chiểu trước thái độ thơ ơ vô trách nhiệm, bạc nhược của vua quan triều Nguyễn. Nếu những người đứng đầu đất nước có trách nhiệm với dân với nước thì làm sao dân đen cơ cực đến như vậy.
 
- Bài thơ là bức tranh chân thực về cảnh tan tác chạy giặc của nhân dân khi thực dân Pháp xâm lược.
 
- Bài thơ là nỗi lòng xót xa trước cảnh nhân dân tan tác, đau thương, quê hương bị đốt phá, cướp bóc.
 
- Bài thơ là lời phê phán mạnh mẽ những kẻ có trách nhiệm trong xã hội mà để nhân phải khổ.
 
- Bài thơ là lời tố cáo đanh thép tội ác của bọn thực dân Pháp.
 
=> Bài thơ thể hiện tấm lòng yêu nước, thương dân sâu sắc của Nguyễn Đình Chiểu.
Nguồn: