Phân tích khổ 1 bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

Chủ nhật , 01/10/2017, 23:43 GMT+7
Phân tích và cảm nhận khổ 1 bài thơ Tây Tiến của nhà thơ Quang Dũng. Bài làm: Nỗi nhớ da diết của quang dũng về thiên nhiên miền tây và đoàn quân tây tiến được thể hiện trong đoạn thơ:
“Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi…
.......................
….thơm nếp xôi”
 
Bài thơ khởi đầu bằng nỗi nhớ da diết và bật thành tiếng gọi:
 
Sông mã xa rồi tây tiên ơi
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
 
Xây dựng tâm thế sáng tạo của chủ thể trữ tình cùng hai khoảng không gian, đó là không gian của thực tại và không gian của sự hồi tưởng. Câu thơ có hình thức như một lời gọi tha thiết, trìu mến thể hiện được tình cảm của quang dũng đối với thiên nhiên miền tây.
 
Trong một câu thơ có hai từ ’nhớ’ đi kèm với nó là từ láy ’chơi vơi’. Diễn tả nỗi nhớ trào dâng trong lòng người. Nhưng khi nó bật thành tiếng gọi thì nó lan tỏa, ôm trùm khắp không gian với thời gian. Nỗi nhớ xao xuyến, bằng bạc, tràn ngập như sương khói, bồng bềnh như núi rừng thốt lên từ nhà thơ, dội vào rừng sâu để trở thành một khúc vọng âm thanh đánh thức, gọi về bao nhiêu kỉ niệm.
 
Một loạt hình ảnh đã ập đến, đã tràn ra, nó rõ rệt nhưng vẫn còn nóng hổi và tươi nguyên, như mới ngày hôm qua. Nỗi nhớ về thiên nhiên miền tây với vẻ đẹp hoang sơ, hùng vĩ, dữ dội. Con đường hành quân quanh co, khúc khuỷu, với đèo cao và vực sâu.
 
Hệ thống từ láy có gái trị tạo hình đặc sắc: khúc khuỷu, thăm thẳm, heo hút:
 
Khúc khuỷu: gợi nên sự quanh co của những đường vòng quanh núi, đồng thời gợi nên sự khấp khảnh, gập ghềnh của đường đi
 
Thăm thẳm: vừa gợi chiều cao, vừa gợi lên độ sâu
 
Từ heo hút thì gợi ra không gian hoang vắng, xa xôi
 
Ba từ láy kết hợp với nhau nó gợi ra sự hiểm trở, trùng điệp của núi đèo miền tây. Đây là một bằng chứng’thi trung hữu họa’.chỉ bằng từng ấy từ ngữ, tác giả đã mở ra một không gian đa chiều (chiều cao của núi rừng đến độ sâu hút của những dốc núi, sự thăm thẳm của vực thẳm, bề rộng của những thung lũng đang trải ra sau màn mưa => không gian đa chiều, đan chéo vào nhau.
 
Hình thức của những câu thơ ”dốc lên khúc khuỷu…” điệp từ ‘dốc’ tạo ấn tượng về nét địa hình tây bắc đèo dốc trập trùng: ”ngàn thươc lên cao ngàn thước xuống: câu thơ có hình dạng núi, câu thơ có hai về, được ngân ra khá cân đối nhưng với hai cặp từ trái nghĩa lên - xuống làm cho người đọc hình dung hai vế câu thơ như hai sườn dốc, tạo ra đường gấp khúc, diễn tả độ dốc của địa hình, nó vừa bước lên thì đã để xuống khiến cho người đọc thay đổi điểm nhìn: vừa lên cao thì lại xuống thấp => những câu thơ tả rất đặc sắc, nó được nhìn bằng hơi thở dồn dập, bằng sự nặng nhọc của người lính và sự trùng hợp của tây bắc trong Chinh phụ ngâm:
 
“hình khe thế núi gần xa
Đứt thôi là núi đứt đá lại cao” 
 
Hay là ”thục đọa nan: “thục đạo chi nan, nan ư thướng thanh niên” "đường đi xứ thục khó, khó hơn cả lên trời xanh" => Lí Bạch
 
Những địa danh cụ thể với những âm thanh rất lạ đưa người đọc đến với thiên nhiên miền tây gợi cảm hứng hoang sơ và xa xôi. Là sông mã, là sài khao, là mường lát => một mặt gián tiếp nói lên địa bàn hoạt động khắc nghiệt và rộng của đoàn quân nhưng mặt khác muốn nói với chúng ta một điều tất cả như còn ở đây, rành rành ở trong tâm trí, tất cả chỉ còn nóng hổi.
 
Chiều sâu của không gian và chiều dài của thời gian với những âm thanh hoang dã, với những bí mật ghê gớm của chốn rừng thiêng:
 
“chiều chiều…đêm đêm”
 
Cảm nhận rõ nhất cái hoang vắng, cái của chốn sơn lâm bóng cả cây già, với hình ảnh nhân hóa cọp trêu người đã được người sử dụng để tô đậm vùng rừng núi hoang sơ. Thiên nhiên hoang dã đã ngự trị và chiếm vai trò ngự trị, địa danh Mường Hịch càng gợi nên cái âm u, sợ hãi vì một đêm rừng bí ẩn như một tiếng gầm thú, bước chân của thú dữu nơi rừng sâu.
 
Hệ thống thanh điệu: chỉ cần khảo sát về mặt thanh điệu, những hình ảnh dị thường chủ yếu được diễn tả bằng thanh trắc tạo nét vẽ gân guốc.
 
Thiên nhiên miền tây hết sức thơ mộng và trữ tình. Những con dốc khúc khuỷu như chợt mờ dần và mở ra một không gian khúc khuỷu với một vài mái nhà ở sau lưng chừng núi:
 
“Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi”
 
Bên cạnh những vùng đất chứa đầy bí hiểm là những bản làng lãng đãng trong chiều sương “nhớ ôi… thơm nếp xôi”
 
Trên con đường hành quân vừa thấy niềm vui, niềm hạnh phúc trong tình quân dân ấm áp. Và tâm hồn lãng mạ của họ đã giúp họ phát hiện ra được những vẻ đẹp thiên nhiên miền Tây.
 
Mở đầu là nỗi nhớ, khép lại là nỗi nhớ, và bao bọc trong nỗi nhớ là thiên nhiên và người lính tây tiến.
Nguồn: