Phân tích và bình luận ý kiến: Nổi lên trong thơ Tố Hữu như một thành công tuyệt đẹp là những sáng tác về Bác Hồ kính yêu

Thứ sáu , 16/06/2017, 11:12 GMT+7
“Bác Hồ là người Việt Nam đẹp nhất trong tất cả những người Việt Nam đẹp nhất”, Bác là kết tinh của vẻ đẹp Việt Nam suốt bốn nghìn năm lịch sử. Người là “sen của loài người” (Chế Lan Viên).
Tháp Mười đẹp nhất bông sen
Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ.
 
Không biết tự bao giờ, hình ảnh Bác lại in đậm trong tâm trí của những người con đất Việt đến thế; không biết tự bao giờ hình ảnh của Người lại trở thành hình tượng tuyệt vời trong những lời ca dao ngọt ngào như vậy? Với niềm tin yêu vô biên, các văn nghệ sĩ đều sáng tác về Bác và coi đây là niềm vinh dự lớn trong cuộc đời cầm bút của mình. Bởi vì tên Người - “Hồ Chí Minh là cả một niềm thơ” như cách nói của một nhà thơ đã khắc họa khá rõ nét hình ảnh vĩ đại của Bác Hồ. Thành công của nhà thơ Tố Hữu khi viết về Bác là thành công của một tình yêu máu thịt và bởi thế “Nổi lên trong thơ Tố Hữu như một thành công tuyệt đẹp là những sáng tác về Bác Hồ kính yêu”.
 
Trên chặng đường thơ với hơn 40 năm cầm bút - nhưng ngòi bút của thi nhân lại càng trở nên điêu luyện hơn bao giờ hết - nhà thơ vẫn là ngọn cờ đầu của nền thi ca Việt Nam hiện đại. Được sáng tác về Bác là niềm tự hào của nhà thơ và cũng là niềm tự hào của mỗi con người khi mang vào trong thơ mình dáng nét của một con người Việt Nam vĩ đại. Với ngôn ngữ thơ mượt mà trong sáng, hình ảnh Bác Hồ bao giờ cũng là nét đẹp đẽ nhất trong sáng tác của Tố Hữu. “Cái đẹp là cuộc sống” (Sécnưsépxki), mà Bác Hồ chính là kết tinh vẻ đẹp dân tộc trong suốt bốn nghìn năm. Cuộc đời của Người là một bài thơ đẹp, trong như ánh sáng và hình ảnh Người trong thơ cũng đẹp như vậy. Mỗi sáng tác của Tố Hữu đều đánh dấu những chặng đường lịch sử dân tộc. Vì vậy hình ảnh của Bác kính yêu bao giờ cũng là một sự phát triển mới trong cuộc đời làm thơ của tác giả. Nếu trước kia, thơ Tố Hữu đã phác họa về hình ảnh của vị lãnh tụ:
 
Người lính già Đã quyết chí hi sinh
Cho Việt Nam độc lập Cho thê giới hòa bình!
 
Thì hôm nay hình ảnh Bác trong thơ thật gần gũi, giản dị mà • đằm thắm biết bao. Cách mạng tháng Tám thành công là tiếng chuông reo náo nức, hình ảnh người lãnh tụ thật chói lòa khiến nhà thơ ngây ngất và vì thế dáng nét của người được khắc họa không dừng lại ở mức chân thực. Ngay trong những ngày đầu viết về Bác Hồ, Tố Hữu có những rung động sâu xa:
 
Trăm thế kỉ trong tên người: Ái Quốc
Bạn muôn đời của thế giới đau thương!
 
Đi theo những năm dài của cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc vĩ đại, Tố Hữu đã nhìn thấy cái đẹp chân thực, nhìn thấy cái vĩ đại trong sự giản dị, nhìn thấy tâm hồn tỏa rạng trong mỗi hành động của Người. Chân dung lãnh tụ xuất hiện trong tác phẩm thơ của Tố Hữu hài hòa cái đẹp truyền thống và cái đẹp hiện đại, nhuần nhị giữa cái chung và cái riêng. Hãy nghe lời nhắn nhủ ân tình của người Việt Bắc với người cán bộ kháng chiến trong “buổi phân li” thiết tha, sâu lắng:
 
Nhớ ông Cụ mắt sáng ngời
Áo nâu túi vải, đẹp tươi lạ thường!
 
Nhớ Người những sáng tinh sương
Ung dung yên ngựa bước lên đèo
Người đi, rừng núi trông theo bóng Người...
(Việt Bắc)
 
Hình ảnh Bác in đậm nét trên những nẻo đường kháng chiến. Có một cái gì thật nên thơ trong buổi sớm mai miền núi rừng, Bác “ung dung” trong tư thế của người chiến thắng. Hình như đó là một vẻ đẹp thần thoại, vẻ đẹp của người trần nhưng lại mang dáng dấp tiên. Trong thơ Tố Hữu, Người là kết tinh của cuộc kháng chiến chín năm trường kì của dân tộc, cái bóng Người đi như mang cả cái đẹp, cái hùng của cuộc kháng chiến làm ta nhớ lại thế giới của trường ca Đam San với hình dáng người tù trưởng “đầu đội khăn kép, vai mang túi da” ngày xưa. Người trở nên gần gũi với ta hơn mà không chỉ với ta, với cả thiên nhiên nữa.
Trong bức tranh về cuộc kháng chiến chín năm, những anh Vệ quốc, những chị dân công, những em bé Lượm, những bà mẹ mặc áo tứ thân... hình ảnh Bác Hồ hiện lên rực rỡ, Người đã trỏ' thành linh hồn của cuộc kháng chiến và do vậy trong thơ Tố Hữu, Bác Hồ đã trở thành điểm hội tụ của ngàn vạn ánh hào quang. Có một cái gì rất đỗi quen thuộc:
 
Bác ngồi Bác viết nhà sàn đơn sơ.
 
Và cũng rất đỗi lớn lao:
 
Bác Hồ đó, ung dung châm lửa hút thuốc
Trán mênh mông, thanh thản một vùng trời
Không gì vui bằng mắt Bác Hồ cười...
 
Thế đó! Bác Hồ giản dị mà không giản đơn, bình dị mà không tầm thường. Trong cái bình dị của Người, ta gặp một tâm hồn vĩ đại. Ánh mắt Bác Hồ làm ta dịu đi những lo âu khắc khoải, ánh mắt ấv trong thơ Tố Hữu là ánh mắt người mẹ Việt Nam chan chứa yêu thương:
 
Ôi người Cha, đôi mắt mẹ hiền sao!
Giọng của Người, không phải sấm trên cao
Thấm từng tiếng, ấm vào lòng mong ước.
 
Hình ảnh Bác Hồ trong thơ Tố Hữu đậm đà vẻ đẹp dân tộc. Con người Bác là hiện thân của vẻ đẹp Việt Nam, của sức mạnh Việt Nam. Người trở thành điểm tựa cho mỗi chúng ta vươn tới:
 
Mỗi khi lòng ta xao xuyến rung rinh Môi ta thầm kêu: Bác Hồ Chí Minh! và:
 
Ta lớn cao lên, bay bổng diệu kì
Trên đường dài, hai cánh đỡ ta đi...
 
Bác là như vậy. Trái tim mênh mông của Người thuộc về dân tộc, thuộc về thế giới cần lao: “Quả tim lớn lọc trăm dòng máu nhỏ”. Tố Hữu đã kết hợp được cái đẹp vừa bình dị, dịu hiền của người mẹ và cái đẹp dũng mãnh của người cha trong vẻ đẹp Bác Hồ. Người đã trở thành niềm tin và hi vọng, trở thành trung tâm hội tụ những phẩm chất dân tộc.
 
Tố Hữu đã đề cập đến đức hi sinh cao cả của Người trong những vần thơ mà từ trái tim đã nâng thành chất trí tuệ sâu lắng. Bằng trái tim yêu thương và xúc động, nhà thơ đã khắc họa rõ nét mái tóc của lãnh tụ kính yêu mà thời gian đã điểm lên nhiều sợi tóc bạc. Hình ảnh “Cờ đỏ bay quanh tóc bạc Bác Hồ” không hiểu từ bao giờ đã in đậm trong mỗi chúng ta. Chiến thắng của dân tộc và sự hi sinh của lãnh tụ hòa quyện với nhau. Mái tóc bạc của Người đã đi vào thơ Tố Hữu với một sự phát triển tăng tiến. Đấy là hình ảnh mái tóc ấy sau này:
 
Bạc phơ mái tóc người Cha
Ba mươi năm Đảng nở hoa tặng Người.
 
Và đến Cánh chim không mỏi, nhà thơ viết:
 
Bác về, tóc có bạc thêm?
Năm canh, bốn biển, có đêm nghĩ nhiều?
Hỡi Người, tim những thương yêu
Cánh chim không mỏi, sớm chiều vẫn bay.
 
Mái tóc bạc của vị cha già khiến ta rưng lệ. Từ “tóc bạc” đến “bạc phơ”, tưởng dó là bạc tuyệt đối, vậy mà, lại còn “bạc thêm” nữa. Sự lo nghĩ cho hạnh phúc của hàng triệu, hàng chục triệu Cồn người đã khiến tóc Người bạc như vậy. Ta hiểu thêm được tình yêu thương mênh mông của Người đối với cuộc sống qua những vần thơ đầy lòng yêu kính và biết ơn.
 
Nói về sự hi sinh của Người, bài thơ Bác ơi và sau này là trường ca Theo chân Bác đã làm cho chúng ta xúc động:
 
Ôi lòng Bác vậy cứ thương ta
Thương cuộc đời chung, thương cỏ hoa
Chỉ biết quên mình, cho hết thảy
Như dòng sông chảy, nặng phù sa.
 
Sự hi sinh tuyệt đối và lớn lao, tình yêu thương vô hạn là những phẩm chất hết sức đẹp đẽ của Người.
 
Bác để tình thương cho chúng con
Một đời thanh bạch, chẳng vàng son
Mong manh áo vải, hồn muôn trượng
Hơn tượng đồng phơi những lối mòn.
 
Trong tiếng nấc nghẹn ngào của nhà thơ khi “Đời tuôn nước mắt, trời tuôn mưa”, ta nghe như âm vang của cả một tấm lòng: nỗi đau đớn và tiếc thương của người con đối với người Cha vừa bước vào “Cuộc trường sinh, nhẹ cánh bay”, bất tử.
 
Và sự giản dị của Người. Một đôi dép lốp bình thường đã đi vào nhiều bài thơ với sức bay bổng diệu kì:
 
Còn đôi dép cũ, mòn quai gót
Bác vẫn thường đi giữa thế gian...
 
Hình ảnh của Người với chúng ta, rực rỡ và đẹp đẽ bao nhiêu, thì với kẻ thù, lại gây khiếp sợ bấy nhiêu:
 
Người rực rỡ một mặt trời Cách mạng
Mà đế quốc là loài dơi hốt hoảng
Đêm tàn bay chập choạng dưới chân Người.
 
Hai hình ảnh, hai thái cực đối nhau như trời cao và vực thẳm, như ánh sáng và bóng tối. Hình ảnh Bác Hồ rực rỡ biết bao, khi dưới chân Người, cả bầy dơi đế quốc loạng choạng trong cơn hấp hối của buổi đêm tàn. 
 
Trong bức tranh của cả dân tộc trong cuộc hành trình nối tiếp “bốn nghìn năm bước trường chinh”, hình ảnh Bác Hồ nổi bật lên, đẹp nhất; bởi Bác là sự kết tụ mọi tinh hoa của bao thế hệ con người Việt Nam suốt trường kì lịch sử.
 
Ngôn ngữ thơ ca mà nhà thơ sử dụng khi dựng lên tượng đài Hồ Chí Minh là ngôn ngữ từ trái tim đến trái tim. Có thể trong sáng tác của Tô" Hữu còn một số hạn chế nhưng những bài viết về Bác, đều là những bài đẹp đẽ và tươi sáng. Hãy đọc lại những vần thơ nói về ngày Bác trỏ' về sau hơn ba mươi năm bôn ba hải ngoại:
 
Ôi sáng xuân nay, Xuân 41
Trắng rừng biên giới nỏ' hoa mơ
Bác về... im lặng. Con chim hót
Thánh thót bờ lau vui ngẩn ngơ...
 
Thì cứ tưởng như cảnh vật cũng sững sờ vì vui sướng khi Người đã về với cội nguồn. Viết về Bác Hồ để cho “hậu thế” hiểu đúng được tầm vóc của lãnh tụ là điều thật khó. Nói cái lớn lao mà không lên gân, nói cái giản dị mà không tầm thường. Bác Hồ trong thơ Tố Hữu đẹp như chính con người Bác vậy.
 
Hơn bốn mươi năm làm thơ, cả một quá trình sáng tạo nhiệt tình và bền bỉ, Tố Hữu đã đem đến cho nền thơ văn Việt Nam nhiều thi phẩm nói về đất nước và con người Việt Nam; đặc biệt nói về Bác Hồ.
 
“Hồ Chí Minh - tên Người là cả một niềm thơ”. Tôi muốn nhắc đến câu tho' nổi tiếng của nhà thơ Cu Ba nói về Người. Hồ Chí Minh là biểu tượng của dân tộc ta. Việt Nam - Hồ Chí Minh đã trở thành tên chung của đất nước, của dân tộc:
 
Nhân dân ta gọi người là Bác
Cả đời Người là của nước non.
 
Bác Hồ vĩnh biệt chúng ta nhưng trong tiềm thức của mỗi người, Bác như còn sống mãi. Qua những bài thơ viết về Người, nhà thơ giúp ta thấy rõ hơn sự biểu hiện ấy. Và Người vẫn tiếp thêm cho chúng ta nguồn sức mạnh mới để đi tiếp cuộc hành trình lịch sử:
 
Đi tiếp những ngày mai
Như một đoàn quân Bước thẳng đường dài
Như một khúc ca Xuân Của một mùa Xuân lớn.
 
Chủ nghĩa xã hội là mùa Xuân của nhân loại. Trong mùa xuân ấy, Bác Hồ đã mang cho chúng ta một tình xuân, hương xuân, ý xuân thơm ngát, mang đến cho chúng ta sức mạnh để đi lên, để chiến thắng.
Nguồn: