Soạn bài Luyện tập thao tác lập luận bác bỏ

Thứ hai , 18/12/2017, 09:29 GMT+7

Soạn bài Luyện tập thao tác lập luận bác bỏ lớp 11 nâng cao

A - MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
 
- Củng cố và nâng cao hiểu biết về thao tác lộp luận bác bò.
 
- Vận dụng được thao tác lập luận bác bỏ thích họp trong bài văn nghị luận
 
B - NỘI DUNG LUYỆN TẬP
 
Bài tập 1- Đọc kĩ bài luyện tập thứ nhất (SGK) để phân tích cách bác bỏ trong hai đoạn trích.
 
Gơi ý:
 
+ Đoạn trích (a): 
 
- Người viết bác bỏ một quan niệm sống, một lối sống sai lầm: "Cuộc sống riêng không biết gì hết ở bên kia ngưỡng cửa nhà mình”. Tác giả khẳng định: đó "là một cuộc sống nghèo nàn, dù có đầy đủ tiện nghi đến dâu di nữa".
 
- Sau khi khẳng định tính chất sai lầm của quan niệm sống trên đây, người bác bỏ đã dùng cách nói vừa hình tượng vừa thực tế để phân tích cụ thể, có sức thuyết phục.
 
- Tác giả ví lối sống đó "giống như một mảnh vườn được chăm sóc cẩn thận, đầy hoa thom, sạch sẽ và gọn gàng. Mảnh vườn này có thể làm chủ nhân của nó êm ấm một thời gian dài, nhất là có lớp rào bao quanh không còn làm họ vướng mắt nữa”.
 
- Ngay sau đó, người viết đã nêu lên tác hại của lối sống đó bằng một so sánh lôgic: "Nhưng hễ có một cơn giông tố nổi lên là cây cối sẽ bị bật khỏi đất, hoa sẽ nát và mảnh vườn sẽ xấu xí hơn bất kì một nơi hoang dại nào”.
 
- Từ so sánh trên, người bác bỏ kết luận: “Con người không thể hạnh phúc với một hạnh phúc mỏng manh như thê”.
 
- Từ kết luận về tính chất sai trái của quan niệm sống đó, tác giả bài viết đã chí ra quan niệm đúng đắn: "Con người cần một đại dương mênh mông bị bão táp làm nổi sóng, nhưng rồi lại phảng lì và trong sáng như trước. Số phận của những cái tuyệt đối cá nhân, không bộc lộ ra khỏi bản thân, chẳng có gì đáng thèm muốn”. Tác giả sử dụng hình tượng mang tính đối lập (mảnh vườn- đại dương mênh mông) đê tính chất bác bỏ được khẳng định quyết liệt hơn.
 
- Cách diễn đạt của người bác bỏ hết sức rõ ràng, rành mạch vừa lôgic vừa hình tượng, lôgic thì chật chẽ, hình tượng thì gợi tả, gợi cảm. Vì vậy lời bác bỏ có sức thuyết phục cao.
 
+ Đoạn trích (b):
 
- Người viết (Ngô Thì Nhậm) bác bỏ một thực tế: không có người hiền tài "phò giúp cho chính quyển buổi ban đầu" mặc dù "trầm đang ghé chiếu lắng nghe, ngày đêm mong mỏi" nhưng "người học rộng, tài cao vẫn chưa thấy có ai tìm đên”.
 
- Ngay từ đầu, người viết đã đặt ra hai giả thiết mà theo tác giả có thể là nguyên nhân: "Hay trẫm ít đức không đáng để phò tá chăng? Hay đang thời đổ nát chưa thể ra phụng sự vương hầu chăng?"
 
- Tiếp theo, tác giả phân tích, chỉ rõ tình hình "tăm tối" khiến "đấng quân tử phải trổ tài". Đó là hàng loạt khó khăn: "Kỉ cương nơi triều chính còn nhiều khiếm khuyết, công việc ngoài biên cương phải lo toan. Dân còn nhọc mệt chưa lại sức, mà dức hóa của trẫm chưa kịp nhuần thấm khắp nơi".
 
- Người viết còn bộc bạch những lo lắng của mình trước thực tê "tăm tối" mà không có "dứng quân tử trổ tài" đồng thời khảng định: "cứ cái ấp mười nhà ắt phải có người trung thành, tín nghĩa. Huống nay trên dải đất văn hiến rộng lớn như thế này, há trong đó không có lấy một người tài danh nào ra phò giúp cho chính quyền buổi ban đầu của trảm hay sao?"
 
- Tác giả bác bỏ bằng cách nêu lên rất nhiều câu hỏi bắt người đọc, nhất là những người có lương tri phải suy nghĩ, trăn trở, tự nhận thấy lối sống của mình chưa đúng, cần phải thay đổi, phải "trổ tài" giúp nước.
 
Bài tập 2-(SGK)
 
Gợi ý:
 
a. Bác bỏ quan niệm thứ nhất: muốn học giỏi môn Ngữ văn chỉ cần đọc nhiều sách, học thuộc nhiều thơ văn.
 
- Đây là một quan niệm có phần phiến diện, cực đoan. Muốn học giỏi vãn đúng là cần đọc nhiều sách, học thuộc nhiều thơ văn, nhưng đọc nhiều mà không có phương pháp thì cũng không thu lượm được bao nhiêu, học thuộc nhiều thơ văn mà không biết vận dụng thì cũng chẳng để làm gì.
 
- Đọc nhiều và đọc có phương pháp, học thuộc nhiều thơ văn và biết cách vận dụng thơ văn đồng thời phải đi đôi với việc rèn luyện nhiều vể tư duy, về cách nói, cách viết,... mới có thể học giỏi văn.
 
b. Bác bỏ quan niệm thứ hai: Không cần đọc nhiều sách, không cần học thuộc nhiều thơ văn, chỉ cần luyện nhiều về tư duy, về cách nói, cách viết là có thể học giỏi môn Ngữ văn.
 
- Quan niệm này cũng cực đoan, phiến diện. Muốn học giỏi môn Ngữ văn đúng là phải luyện nói, luyện viết đặc biệt là rèn luyện nhiều về tư duy, nhưng nếu không đọc nhiều sách, không học thuộc nhiều thơ văn thì vốn liếng văn chương sẽ rất nghèo nàn. Biết cách viết, cách nói, cách tư duy nhưng không có gì để tư duy, để nói, đê viết thì sao có thể gọi là giỏi được.
 
- Luyện nhiều về tư duy, về cách nói, cách viết cùng với việc đọc nhiều và đọc có phương pháp, học thuộc nhiều thơ văn và biết cách vận dụng thơ văn, J sẽ học giỏi môn Ngữ văn.
 
+ Một vài kinh nghiệm để học tốt môn Ngữ văn:
 
- Đọc nhiều sách, học thuộc nhiều thơ văn.
 
- Luyện nhiều về tư duy, về cách nói, cách viết.
 
- Trang bị cho mình những kiến thức lí luận cần thiết.
 
- Trau dồi vốn ngôn ngữ.
 
- Luyện viết thường xuyên.
 
- Trau dồi vốn sống và những kiên thức thực tế.
 
- Không ngừng tìm hiểu đời sống tâm hồn còn nhiều bí ẩn của con người
 
Bài tập 3. Có quan niệm cho rằng: "Thanh niên, học sinh thời nay phải biết nhuộm tóc, hút thuốc lá, uống rượu, vào vũ trường,... thê mới là cách sống "sành điệu" của tuổi trẻ thời hội nhập".
 
Anh (chị) hãy lập dàn ý và viết bài nghị luận bác bỏ quan niệm trên.
 
Gợi ý: Bài luyện tập đưa ra hai yêu cầu: lập dàn ý và viết bài nghị luận bác bỏ.
 
Quan niệm cần bác bỏ là một quan niệm sai về cách sống của tuổi trẻ thời hội nhập, cụ thể là: "phải biết nhuộm tóc, hút thuốc lá, uống rượu, vào các vũ trường,...". Đây là một vấn đề xã hội có tính thời sự, một vấn đề không chi thanh niên, học sinh mà được cả xã hội quan tâm.
 
Trước hết cần khẳng định tính chất sai lầm nghiêm trọng của quan niệm trên. Sau đó lần lượt chỉ ra những nguyên nhủn dẫn tới quan niệm sai lầm, biểu hiện của quan niệm sai lầm. Cuối cùng người viết cần phải đưa ra được quan niệm đúng đắn về cách sống của tuổi trẻ thời hội nhập sao cho thuyết phục.
 
Lập dàn ý (Tham khảo):
 
+ Mở bài: Dẫn dắt, nêu và nhận xét khái quát vể quan niệm cần bác bỏ.
 
+ Thân bài:
 
- Khẳng định quan niệm trên là hoàn toàn sai.
 
- Nguyên nhân dẫn đến quan niệm sai.
 
- Biểu hiện của quan niệm sai và tác hại của nó.
 
- Cần có quan niệm đúng đắn về cách sống của tuổi trẻ thời hội nhập.
 
+ Kết bài: Bài học rút ra từ những quan niệm trên.
 
Nhiệm vụ ở nhà :
 
HS dựa trên dàn ý đã lập, viết thành bài hoàn chỉnh. Chú ý diễn đạt rành mạch, thái độ dứt khoát, rõ ràng, lời lẽ đúng mực.
Nguồn: