Soạn bài Những yêu cầu về sử dụng tiếng Việt

Thứ hai , 10/04/2017, 16:48 GMT+7
KIẾN THỨC CƠ BẢN. I/ Sử dụng đúng theo các chuẩn mực của tiếng Việt. 1. về ngữ âm và chữ viết
a) Lỗi về phát âm và chữ viết:
 
- Giăc quần áo sửa lại là giặt quần áo.
 
- Khi sân trường khô dáo sửa lại khô ráo.
 
- Tiền lẽ. đỗi cho tôi sửa lại tiền lẻ, đổi cho tôi.
 
b) Từ phát âm theo giọng đia phương: theo trong ngôn ngữ toàn dân:
 
- Dưng mờ - Nhưng mà
 
- Giời
 
- Bẩu
 
- Mờ
 
Giữa từ địa phương và từ toàn dân có sự khác biệt về phụ âm đầu và nguyên âm do cách phát âm địa phương.
 
2. Về từ ngữ
 
a) Lỗi về từ ngữ:
 
- Chót lọt sửa lại là chót (bỏ yếu tố lọt).
 
- Truyền tụng sửa lại là truyền đạt.
 
- Số người mắc và chết các bệnh truyền nhiễm đã giảm dần sửa lại: Số người mắc các bệnh truyền nhiễm và chết vì nó đã giảm dần.
 
Sửa lại: Những bệnh nhân kliòng cần phải mổ mắt, vì đã được khoa Dược tích cực điều trị bằng thuốc tra mắt đặc biệt do khoa điều chế”.
 
b) Những câu dùng từ đúng:
 
- Điểm yếu của họ là thiếu tinh thần đoàn kết.
 
- Bọn giặc đã ngoan cố chống trả quyết liệt.
 
- Bộ đội ta đã ngoan cường chiến đấu suốt một ngày đêm.
 
Những câu dùng từ sai:
 
- Câu đầu: yếu điểm là điểm quan trọng, vậy “không quyết đoán trong công việc” là điểm yếu chứ không phải yếu điểm.
 
- Câu cuối dùng từ linh động là sai, cần sửa lại là sinh động. 
 
3. Về ngữ pháp
 
a) Chữa lỗi ngữ pháp:
 
* Dùng quan hệ từ qua không đúng chỗ nên đã biến chủ ngữ thành trạng ngữ, thành ra câu bị khuyết chủ ngữ. Sửa lại là:
 
- Tác phẩm Tắt đèn của Ngô Tất Tố đã cho ta thấy hình ảnh người phụ nữ nông thôn trong chế độ cũ.
 
- Hoặc: Qua tác phẩm Tắt đèn, Ngô Tất Tố đã cho ta thấy hình ảnh người phụ nữ nông thôn trong chế độ cũ.
 
* Câu chỉ có một thành phần. Thêm thành phần chủ ngữ.
 
- Đó là lòng tin tưởng sâu sắc của những thế hệ cha anh vào lực lượng măng non và xung kích, những lớp người sẽ tiếp bước họ.
 
- Hoặc: Những thế hệ cha anh đã có lòng tin tưởng sâu sắc vào lực lượng măng non và xung kích, những lớp người sẽ tiếp bước họ.
 
b) Những câu văn đúng:
 
- Ngôi nhà đã làm cho bà sống hạnh phúc hơn.
 
- Có được ngôi nhà, bà đã sống hạnh phúc hơn.
 
- Ngôi nhà đã mang lại niềm hạnh phúc cho cuộc sống của bà.
 
c) Một số câu trong đoạn văn mơ hồ, thiếu logic. Vì câu chủ đề của đoạn nói về hai chị em nhưng có vài câu sau dùng từ nàng nên không xác định được đối tượng được
nói đến là ai. Sửa lại là:
 
Thúy Kiều và Thúy Vân đều là con gái của ông bà Vương viên ngoại. Họ sống êm ấm dưới một mải nhà, hòa thuận và hạnh phúc với cha mẹ. Họ đều có những nét xinh
đẹp tuyệt vời. Thúy Kiều là một thiếu nữ tài sắc vẹn toàn, vẻ đẹp của Kiều hoa củng phải ghen, liễu cũng phải hờn. Còn Vân có vẻ đẹp đoan trang thùy mị. về tài thì Thúy Kiều hơn hẳn Thúy Vân. Thế nhưng nàng đâu có được hạnh phúc.
 
4. Về phong cách ngôn ngữ
 
a) Những từ dùng không hợp với phong cách ngôn ngữ:
 
- Hoàng hôn là lớp từ thuộc phong cách ngôn ngữ nghệ thuật, không thể dùng trong ngôn ngữ hành chính. Phải thay hoàng hôn bằng chiều.
 
- Hết sức là thuộc phong cách khẩu ngữ. Bài văn thuộc ngôn ngữ nghị luận nên phải thay bằng rất hoặc vô cùng.
 
b) Nhận xét về các từ ngữ thuộc ngôn ngữ nói:
 
- Từ xưng hô: bẩm, cụ, con
 
- Từ ngữ đưa đẩy: bẩm có thế, chả lùm gì nên ăn, con lại đến kêu cụ.
 
- Thành ngữ: trời tru đất diệt, một thước cắm dùi không có
 
- Từ ngữ khẩu ngữ: sinh ra, trời tru đất diệt, có dám nói gian, quả, cắm dùi, chả làm gì nên ăn.
 
Cách nói như trên không thể sử dụng trong một lá đơn đề nghị. Bởi vì đơn đề nghị thuộc ngôn ngữ hành chính cho nên từ ngữ phải mang tính chuẩn mực, đạt đến tính phổ thông cao.
 
II/ Sử dụng hay, đạt hiệu quả giao tiếp cao
 
1. Từ đứng và quì dược sử dụng theo nghĩa biểu tượng. Chết đứng có nghĩa là chết một cách hiên ngang, bất khuất. Sống quì là sống qui phục cái xấu, hèn nhát. Việc sử dụng như thế là cho câu tục ngữ có tính hình tượng cụ thể, dễ hình dung và có giá trị biểu cảm cao.
 
2. Các cụm từ chiếc nôi xanh và cái máy điều hòa khí hậu đều là hình ảnh ẩn dụ của cây cối. Hiệu quả biểu đạt của nó là làm cho người đọc nhận rõ được giá trị cũng như lợi ích của cây xanh, tạo ấn tượng về cái mát mẻ, trong lành làm cho con người càng yêu quí và có trách nhiệm hơn trong việc giữ gìn môi trường trong sạch.
 
3. Giá trị nghệ thuật của đoạn văn:
 
- Phép diệp: ai có tác dụng khơi dậy và nhấn mạnh trách nhiệm của mọi người trong việc chống giặc ngoại xâm.
 
- Phép liệt kê: súng, gươm, cuốc, thuổng, gậy gộc làm cho hình ảnh thêm sinh động, phát huy sức mạnh chiến đấu của toàn dần và gợi tả cuộc ra trận bừng bừng khí thế tiến công.
 
- Nhịp điệu: nhanh, gấp thể hiện được tính chất khẩn trương, cấp bách của lời kêu gọi kháng chiến.
 
LUYỆN TẬP
 
1. Những từ ngữ viết đúng: bàng hoàng, chất phác, bàng quan, lãng mạn, hưu trí, uống rượu, trau chuốt, nồng nàn, đẹp đẽ, chặt chẽ.
 
2. Phân tích tính chính xác và tính biểu cảm của từ lớp và từ sẽ:
 
- Từ lớp dùng để chỉ một thế hệ người, không có nét nghĩa xấu; trong khi từ hạng thường để chỉ một lớp người, mang nét nghĩa xấu. ở đây Bác dùng từ lớp là chính xác,
biểu thị thái dộ trang trọng. 
 
- Từ phải mang nghĩa bắt buộc, ở đây không phù hợp với sự ra đi nhẹ nhàng, thanh thản của người sắp được gặp cụ Các Mác, Lênin. Từ sẽ phù hợp với sự ra đi ấy và nó làm cho người đọc cảm phục trước thái độ đón nhận cái chết nhẹ nhàng của Bác.
 
3. Chỗ sai:
 
- Câu đầu nói về tình yêu nam nữ, nhưng các câu tiếp theo lại nói đến tình cảm khác (sai về logic).
 
- Đại từ thay thế họ không rõ thay thế cho ai.
 
- Dùng từ ngô nghê: người làng, người nước.
 
Đoạn văn này có thể chữa lại như sau:
 
Trong ca dao Việt Nam, những bài nói về tình yêu nam nữ là nhiều nhất. Bèn cạnh đó củng có nhiều bài nói về tình cảm khác. Con người trong ca dao luôn thể hiện tình yêu gia đình, yêu tổ ấm, yêu nơi chôn nhau cắt rốn. Họ yêu từ cảnh ruộng đồng đến công việc trong xóm ngoài làng. Họ củng yêu quê hương, đất nước với những con người gần gũi, thân thương. Tình yêu đó nồng nhiệt, đằm thắm và sâu sắc.
 
4. Câu văn có tính biểu cảm qua các từ tượng thạnh và hình tượng: oa oa, quả ngọt trái sai, thắm hồng da dẻ chứa đầy cảm xúc của chị Sứ.
 
- Oa oa cất tiếng...
Nguồn: