Soạn bài Sơn Tinh Thủy Tinh

Thứ sáu , 22/09/2017, 11:11 GMT+7
Soạn bài Sơn Tinh Thủy Tinh. A. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN. 1./ Truyện Sơn Tỉnh, Thủy Tinh gồm mấy đoạn? Mỗi đoạn thể hiện nội dung gì? Truyện được gắn với thời đại nào trong lịch sử Việt Nam?
Gồm ba đoạn:
 
- Đoạn một: Từ đầu đến “một người chồng thật xứng đáng”: Vua Hùng thứ mười tám muốn kén rể cho con gái là Mị Nương.
 
- Đoạn hai: Từ chỗ “Một hôm có hai chàng trai đến cầu hôn” đến “Thần Nước đành rút quân”: kể lại việc hai thần đến cầu hôn. Sơn Tinh được vợ. Thủy Tinh nổi giận đem quân đi đánh Sơn Tinh dẫn đến cuộc giao chiến quyết liệt và Sơn Tinh chiến thắng.
 
- Đoạn ba: là phần còn lại của truyện: nói về cuộc giao chiến hàng năm giữa hai thần.
 
- Truyện được gắn với thời đại các vua Hùng trong lịch sử Việt Nam.
 
2. Trong truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh nhân vật chính là ai? Mỗi nhân vật có tính chất tưởng tượng, kì ảo như thế nào? Ý nghĩa tượng trưng của các nhân vật đó?
 
- Nhân vật chính trong truyện là Sơn Tinh, Thủy Tinh.
 
- Mỗi nhân vật được miêu tả bằng những chi tiết nghệ thuật tưởng tượng, kì ảo.
 
Sơn Tinh có tài lạ: vẫy tay về phía đông, phía đông nổi cồn bãi; vẫy tay về phía tây, phía tây mọc núi đồi. Khi chống trả Thủy Tinh thì Sơn Tinh bốc từng quả đồi, dời từng dãy núi dựng thành lũy ngăn nước lũ. Nước lên cao, Sơn Tinh cũng hóa phép nâng cao núi đồi.
 
Thủy Tinh cũng nhiều phép màu: gọi gió, gió đến, hô mưa, mưa về. Khi đánh Sơn Tinh thì làm thành giông bão rung chuyển cả đất trời, dâng nước sông lên cuồn cuộn làm ngập lụt cả ruộng đồng, nhà cửa..
 
- Ý nghĩa tượng trưng của mỗi nhân vật:
 
Thủy Tinh là nhân vật tượng trưng cho hiện tượng lũ lụt vẫn xảy ra hàng năm ở miền Bắc nước ta. Những con sông lớn như sông Lô, sông Chảy, sông Đà, sông Thái Bình... cứ vào mùa mưa nhiều lại dâng lũ lớn đe dọa con người.
 
Sơn Tinh là nhân vật tượng trưng cho tinh thần quyết chông lũ lụt bảo vệ nhà cửa, ruộng vườn của nhân dân ta. 
 
3. Ý nghĩa của truyện Sơn Tỉnh, Thủy Tinh:
 
- Ca ngợi công cuộc trị thủy sông Hồng của người Việt cổ.
 
- Hình tượng Thủy Tinh còn thể hiện nhận thức của người xưa về một trong những quy luật thiên nhiên - lũ lụt xảy ra theo chu kì hàng năm ở vùng châu thổ sông Hồng.
 
- Ước mơ chiến thắng thiên tai lũ lụt.
 
Ngày nay, ngoài việc nhận thức được nội dung ý nghĩa đã nêu trên của truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh, chúng ta cũng cần nhận thức đầy đủ hơn về những ý nghĩa, bài học có thể rút ra từ tác phẩm này. Đó là vấn đề ứng xử đối với thiên nhiên, môi trường sinh thái của từng cá nhân, từng quôc gia của toàn thế nhân loại. Thiên nhiên có quy luật của nó, để thiên nhiên không nổi giận, con người không chỉ tìm cách để chế ngự thiên nhiên mà còn phải biết sống hòa hợp, “sống cùng” với thiên nhiên.
 
LUYỆN TẬP
 
1. Hãy kể diễn cảm truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh.
 
- Tưởng tượng mình đang kể cho (các) em trai hoặc gái đang ở độ tuồi từ mẫu giáo đến lớp 3, nghe câu chuyện chàng Sơn Tinh thắng giặc Thủy Tinh là tốt nhất.
 
- Khi kể em nên sử dụng giọng điệu cho phù hợp với thái độ, tình cảm của mình đôi với từng nhân vật và hành động của chúng.
 
2. Từ truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh, em nghĩ gì về chủ trương xây dựng củng cố đế điều, nghiêm cấm nạn phá rừng, đồng thời trồng thêm hàng triệu héc-ta rừng của Nhà nước ta trong giai đoạn hiện nay?
 
Nhà nước và nhân dân ta đang tích cực xây dựng, củng cố đê điều là hành động của Sơn Tinh đấu tranh chống Thủy Tinh. Nghiêm cấm phá rừng và tích cực trồng rừng là chủ động phòng chông thiên tai lũ lụt đế’ có thể sông hòa hợp với thiên nhiên. Đấy là những hành động mà Sơn Tinh chưa từng làm.
 
3. Hãy viết tên một sô truyện kể dân gian liên quan đên thời đại các vua Hùng mà em biết.
 
Một số truyện kể dân gian liên quan đến thời đại các vua Hùng: Con Rồng cháu Tiên; Bánh chưng bánh giầy; Thánh Gióng; Sơn Tinh Thủy Tinh là những truyện có nội dung liên quan tới thời đại các vua Hùng. Những truyện ra đời trong thời đại đó có thể kể thêm là Núi Tản Viên; Sông Tô Lịch; Khổng Lồ đúc chuông.
 
TƯ LIỆU THAM KHẢO
 
(Theo Văn học ố, tập 1, 1995) "... Lúc bây giờ (thời Sơn Tinh, Thủy Tinh) đã từ giai đoạn săn bắn và chài lưới chuyến sang giai đoạn canh tác. Việc canh tác thường gặp nhiều tai nạn như lụt lội, mà lúc đó người ta chưa tìm ra được những phương pháp trị thủy như về sau này. Ngoài ra, cũng phần nào giải thích cái mầm mông của những cuộc đánh nhau cướp phá vì quyền lực giữa các bộ lạc, chủ yếu là đế cướp phụ nữ... Tuy phải thần thánh hóa những sức tự nhiên mà mình chưa khuất phục được, nhưng lại lấy những sức thần thánh phi thường đó làm tổ tiên cha mẹ mình, nghĩa là biết tự tôn, tự trọng cho mình là thuộc dòng giông anh hùng, bất khuất, có một bản sắc riêng”.
 
Nguyễn Khánh Toàn (Đợi cương về văn học sử Việt Nam, 1954) "... Lúc đầu người ta thờ bản thân quả núi Tản Viên, về sau tiến thêm một bước, người ta quan niệm có một vị thần tách biệt với quả núi và ngự trị trên quả núi ấy. Vị thần đó dần dần mang hình dáng người. Đến thời kì Văn Lang, trên cơ sở một nguyên mẫu lịch sử nào đó lại xuất hiện ở vùng quanh núi Tản Viên một vị thần có công giúp vua Hùng chông lại nhiều nạn ngoại xâm. Vị thần có nguồn gốc từ lịch sử này đã đồng hóa vào vị thần hình thành từ việc nhân cách hóa lực lượng thiên nhiên kia”. “... Việc Sơn Tinh làm nhục Cao Biền nếu không có thật thì lại chứa đựng một sự thật lịch sử lớn: tinh thần dân tộc của nhân dân ta không bao giờ mệt mỏi trải qua suốt thời Bắc thuộc, kể cả lúc mà bọn thống trị ngoại xâm tưởng rằng đã củng cố được địa vị chính trị, kinh tế, và quân sự, chỉ cần giáng một đòn cuối cùng là có thể hoàn thành việc thôn tính nước ta...”. (Đinh Gia Khánh)
 
(.Văn học dân gian, 1960) "... Một thần tượng tổng hợp sức mạnh của đất và nước, đã giúp con người cổ nhiều mặt: trồng trọt, cư trú, và chông kẻ thù ngoại tộc...”. “Cuộc thiên di của những bộ tộc đi từ cửa biển Thần Phù đến định cư ở xung quanh núi Ba Vì và tập trung ở nơi cao nhất ấy tất cả hùng khí thiêng liêng của lãnh thố đang mở rộng về phía Tây Nam. Ở đó, người Đường, người Thái Trắng, người Việt cùng thờ thần Sơn Tinh, sống đoàn kết với nhau và hàng năm mở hội Rô, đến vấ tế lễ, ca hát, làm trò vui để tưởng niệm những nhân vật, những kì tích anh hùng thần thoại xưa”. (Cao Huy Đỉnh)
 
(Tìm hiểu tiến trình văn học dân gian Việt Nam, 1974) “Sự chiến tranh giữa thần Chúc Dung và thần Cọng Công (thần thoại Trung Quốc), giữa thần Chang Lô Cô và thần Lun Cung (thần thoại Dao), giữa cua và quạ (thần thoại Ba Na) đều không khác gì chiến tranh giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh...”. (Nguyễn Đổng Chi)
 
(Lược khảo về thần thọai Việt Nam, 1956) “Tản Viên là hình ảnh một thủ lĩnh quân sự của nước Văn Lang: lao động và chiến đấu, cơ mưu dũng cảm, gắn bó với nhân dân và đất nước, đoàn kết mọi người. Trong đời sống hàng ngày, Tản Viên là một người như trăm ngàn người lao động bình thường như kiếm củi, đốn gỗ nuôi thân, nhưng khi chông với Thủy Tinh, Tản Viên trở thành người khổng lồ gánh đất đá đắp thành núi chắn luồng nước của Thủy Tinh. Cây gậy đầu sinh đầu tử của Tản Viên là một ý niệm về sông chết, về sự hình thành và sự phá hoại, cũng có thể đó là biểu hiện của chủ nghĩa nhân đạo và sự trừng trị chính đáng chống lại cái xấu”.
 
Nguồn: