Soạn bài Sự tích Hồ Gươm

Thứ sáu , 22/09/2017, 11:29 GMT+7
SỰ TÍCH HỒ GƯƠM
A. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
 
1. Đức Long Quân cho nghĩa quân Lam Sơn mượn gươm thần vì:
 
- Nghĩa quân Lam Sơn là đội quân chính nghĩa chiến đấu chông lại quân Minh bạo ngược để giành lại độc lập cho dân tộc.
 
- Buổi đầu khởi nghĩa, thế và lực của nghĩa quân còn non yếu, nhiều lần bị thua.
 
- Đức Long Quân là tinh thần, là thủy tổ của dân tộc.
 
2. Lê Lợi đã nhận được gươm thần nhờ dụng ý, nhơ cách xếp đặt từng bước của Long Quân chứ không phải là sự sắp đặt ngẫu nhiên, hú họa:
 
- Trong một đêm thả lưới đánh cá, người nông dân Lê Thận đã ba lần liên tục được thanh gươm “tìm đến” những mẻ lưới của mình.
 
- Một lần bị giặc đuổi, Lê Lợi đã bắt được cái chuôi gươm nạm ngọc.
 
- Khi đem tra gươm vào chuôi thì vừa như in.
 
- Mọi người nhận thấy thanh gươm là báu vật của trời đưa đến “đây là ý trời phó thác cho minh công”.
 
Ý nghĩa của cách Long Quân cho nghĩa quân Lam Sơn và Lê Lợi mượn gươm:
 
- Qua các sự kiện: bắt được lưỡi gươm, chuôi gươm; khớp lưỡi gươm và chuôi gươm vào với nhau thì vừa như in, chúng ta thấy được quá trình hình thành và phát triển của lực lượng nghĩa quân chông quân Minh do Lê Lợi lãnh đạo.
 
- Lưỡi gươm ở dưới nước, chuôi gươm ở trên rừng hợp lại với nhau thành một thanh gươm thần không chỉ cho chúng ta thấy quá trình phát triển của lực lượng nghĩa quân của cuộc kháng chiến mà còn phản ánh, lí giải sự đoàn kết chiến đấu của nhân dân giữa các dân tộc miền xuôi và miền núi, các miền vùng khác nhau trong cả nước. Chỉ có sự đoàn kết, chỉ khi nào thực hiện lời cam kết đó thì mới có được lưỡi gươm thần để tung hoành làm cho quân xâm lược bạt vía.
 
- Thanh gươm với chữ “thuận thiên” và việc dâng gươm lên Lê Lợi của Lê Thận thể hiện tính chính nghĩa của cuộc kháng chiến và vai trò của Lê Lợi dối với cuộc khởi nghĩa.
 
3. Gươm thần có sức mạnh giúp nghĩa quần Lam Sơn chuyển yếu thành mạnh, chuyển bại thành thắng. Có gươm thần họ “đánh tràn ra mãi cho đến lúc không còn bóng một tên giặc trên đất nước”.
 
4. Sau khi đất nước đã thanh bình, Lê Lợi lên ngôi vua và rời kinh đô từ Tây Đô (ở Thanh Hóa) về Đông Đô (Thăng Long - Hà Nội ngày nay). Trong một lần nhà vua ngự thuyền rồng-ra hồ Tả Vọng, thanh gươm thần đeo bên người tự nhiên động đậy khi một con rùa lớn biết nói tiếng người xuất hiện.
 
Cũng như lần bắt được gươm, cảnh đòi gươm và trao gươm cũng diễn ra hết sức kì ảo: Rùa Vàng đứng nổi trên mặt nước, đòi lại gươm và há- miệng đớp lấy thanh gươm; sau khi lặn xuống nước nó và thanh gươm để lại ánh sáng le lói dưới mặt hồ.
 
Các em thảo luận, tìm ý nghĩa của truyện xung quanh các ý cơ bản sau đây:
 
5. (1) Ca ngợi truyền thông dân tộc.
 
(2) Ca ngợi sức mạnh đoàn kết của toàn dân và tính chất chính nghĩa của cuộc kháng chiến.
 
(3) Ca ngợi chiến thắng oanh liệt của cuộc khởi nghĩa, đề cao Lê Lợi cùng với triều đại nhà Lê.
 
(4) Nguyện vọng sông trong hòa bình.
 
6. Truyền thuyết An Dương Vương cũng có hình tượng Rùa Vàng (thần Kim Quy). Rùa Vàng trong truyền thuyết Việt Nam là biểu tượng cho linh khí dân tộc, là hình ảnh tượng trưng cho trí tuệ, tình cảm của nhân dân đôi với đất nước. Có thần Kim Quy, An Dương Vương mới xây dựng được thành và chế được nỏ thần để giữ nước. Không có thần Kim Quy, An Dương Vương rơi vào bi kịch nước mất nhà tan. Rùa Vàng trong Sự tích Hồ Gươm là sự tôn vinh triều đại nhà Lê, là hình ảnh kiến tạo hòa bình.
 
LUYỆN TẬP
 
1. Hãy đọc phần đọc thêm để thấy rõ hơn tính lặp lại và ý nghĩa của chi tiết trao gươm thần trong các truyền thuyết Việt Nam.
 
Thực hiện theo yêu cầu trong sách giáo khoa.
 
2. Vì sao tác giả dân gian không đế Lê Lợi trực tiếp nhận cả chuôi gươm và lưỡi gươm cùng một lúc?
 
Về giá trị sáng tạo: nếu Lê Lợi nhận lưỡi gươm và chuôi gươm cùng một lúc, câu chuyện sẽ thiếu sự hấp dẫn bởi thiếu những tình huống hay như việc Lê Lợi đã nhận được lưỡi gươm và chuôi gươm từ hai hoàn cảnh, hai thời điểm khác nhau. Đây là tài nghệ trong việc tể chức truyện của tác giả dân gian.
 
Về nội dung phản ánh và ý nghĩa tư tưởng: đế Lê Lợi nhận cả lưỡi gươm và chuôi gươm cùng một lúc sẽ phản ánh hai quá trình hình thành và phát triển của cuộc kháng chiến chông quân Minh. Hơn nữa, nó sẽ không phản ánh và giải thích nguyên nhân thành công của cuộc kháng chiến chống Minh. Cuộc kháng chiến diễn ra và thắng lợi rực rỡ nhờ tinh thần đoàn kết dân tộc cộng với ý thức chiến đấu và chiến thắng của chủ tướng và quân sĩ.
 
3./ Vì sao Lê Lợi trả gươm ở Hồ Gươm?
 
Vì Hồ Gươm nằm tại thành Thăng Long, là kinh đô của đất nước. Ý nghĩa muốn nói rằng nơi đây là vùng đất được hội tụ của tinh hoa trời đất, thể hiện sự hướng về của nhân dân cả nước
Nguồn: