Soan bài Tính thống nhất chủ đề của văn bản

Thứ tư , 08/08/2018, 11:19 GMT+7

I. CHỦ ĐỀ CỬA VĂN BẢN

1.  Những kỉ niệm sâu sắc mà tác giả nhớ trong thời thơ ấu của mình đó là:

-   Thời gian: vào cuối thu.

-   Những cảm xúc khó tả khi cùng mẹ tới trường, khi nhìn ngôi trường mới, nhìn mọi người, các bạn, khi được gọi tên và lúc phải rời bàn tay mẹ bước vào lớp.

-   Những cảm xúc, tâm trạng khi ngổi trong lớp, lắng nghe tiết học đầu tiên.

=> Sự hổi tưởng ấy khiến tác giả ấn tượng vể từng cảnh vật, con người xung quanh, về tình cảm thầy trò, vê' môi trường mới với những cảm xúc thiêng liêng, đáng nhớ của tuổi học trò.

2.   Nội dung trả lời của các câu hỏi trên chính là chủ đề của.văn bản Tôi đi học.

Chủ để của văn bản tóm lại như sau: Những kỉ niệm trong sáng của tuổi học trò, nhất là buổi khai trường đẩu tiên vô cùng thiêng liêng và được ghi nhớ mãi trong cuộc đời con người.

3.   Từ các nhận định trên, có thể thấy, chủ đề của văn bản là đối tượng và ván để chính mà văn bản đề cập tới.

II. TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ

1. Những căn cứ để biết văn bản Tôi đi học nói lên những kỉ niệm của tác giả vê buổi tựu trường đầu tiên là:

-   Nhan để: Tôi đi học nói về chuyện đi học.

-   Các từ ngữ: buổi tựu trường, sân trường, lớp học, trường, thầy giáo, hai quyển vở mới,...

- Các câu:

+ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.

+ Sau một hồi trống thúc vang dội cả lòng tôi, mấy người học trò củ đã đến sắp hàng dưới hiên rồi đi vào lớp.

+ Một thầy trẻ tuổi, gương mặt tươi cười, đang đón chúng tôi trước cửa lớp.

+ Tôi vòng tay lên bàn chăm chỉ nhìn thầy viết và lẩm nhẩm đánh vần đọc.

2. Văn bản Tôi đi học tập trung hổi tưỏng lại tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên.

- Những từ ngữ chứng tỏ tâm trạng đó in sầu trong lòng nhân vật tôi suốt cuộc đời: náo nức, mơn man, tưng bừng rộn rã, quên thế nào được,...

- Các từ ngữ, các chi tiết nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” suốt cuộc đời:

+ Trên đường đi: thấy con đường quen đổi khác, cảnh vật cũng đểu thay đổi.

+ Trên sân trường: trường cao ráo, sạch sẽ hơn các trường làng.

+ Khi xếp hàng vào lớp: tim ngừng đập, òa khóc, ríu cả chân lại, thấy xa mẹ hơn bao giờ hết cho dù trước đây có đi chơi xa nhà.

+ Trong lớp học: thấy xa tuổi thơ nô nức đi chơi, bước vào thế giới mới nhiều bất ngờ, bạn bè chưa quen mà không hề thấy lạ.

3. Từ việc phân tích trên, ta có thê rút ra một số kết luận:

-  Tính thống nhất vể chủ để của văn bản là nói tới chủ đê' đã xác định, không xa rời hay lạc sang chủ đê' khác.

- Để đảm bảo tính thống nhất đó, cần xác định chủ đê' được thể hiện ở nhan để, đê' mục, trong quan hệ giữa các phần của văn bản và các từ ngữ then chốt thường lặp đi lặp lại.

I.  LUYỆN TẬP 1. (SGK - trang 13)

Phân tích tính thống nhất vê' chủ đê' của văn bản “Rừng cọ quê tôi”.

a. Văn bản viết về:

- Đối tượng: rừng cọ.

-Vấn để: Tình cảm của tác giả đối với rừng cọ quê hương mình.

Các đoạn văn đã trình bày đối tượng và vấn để theo trình tự không gian: nói vê' cây cọ, tình cảm và sự gắn bó của cây cọ đối với gia đình, nhà trường, quê hương. Không thể thay đổi trình tự sắp xếp này vì các ý trong bài đã được sắp xếp theo một trình tự hợp lí để làm nổi bật chủ đề của văn bản.

b. Chủ để của văn bản: Sự gắn bó và tình cảm yêu thương của người dân sông Thao đối với rừng cọ quê hương mình.

c. Chứng minh chủ để ấy được thể hiện trong toàn văn bản, từ việc miêu tả rừng cọ đến cuộc sống của người dân.

- Miêu tả rừng cọ: rừng cọ trập trùng, thân cây thẳng, búp như thanh kiếm, lá trông xa như một rừng tay.

- Cuộc sống của người dân: nhà ở dưới rừng cọ, trường học và đường đi học dưới rừng cọ, đổ vật được làm từ cọ, thức ăn cũng từ trái cọ.

d. Các từ ngữ, câu văn tiêu biểu thể hiện chủ đề văn bản:

- Các từ ngữ: rừng cọ, thân cọ, búp, cây non, lá cọ, tàu lá, cây cọ, trái cọ, chổi cọ,...

- Các câu văn:

+ Chẳng có nơi nào đẹp như sông Thao quê tôi, rừng cọ trập trùng.

+    Dù ai đi ngược vê xuôi

Cơm nắm lá cọ là người sông Thao.

+ Người sông Thao đi đâu rồi cũng nhớ về rừng cọ quê mình.

2. (SGK - trang 14)

Luận điểm: Văn chương làm cho tình yêu quê hương đất nước trong ta thêm phong phú và sâu sắc.

Hai ý làm cho bài viết lạc đê' đó là:

b) Văn chương lấy ngôn từ làm phương tiện biểu hiện.

d) Văn chương giúp ta yêu cuộc sống, yêu cái đẹp.

3. (SGK - trang 14)    4

Phân tích dòng cảm xúc thiết tha, trong trẻo của nhân vật tôi trong văn bản Tôi đi học.

- Các ý lạc chủ đề: (c), (h).

- Các ý hợp với chủ đề nhưng cách diễn đạt thiếu tập trung vào chủ đề: (b), (e).

- Sắp xếp các ý lại như sau:

+ Cứ mùa thu về, mỗi lần thấy các em nhỏ núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường, lòng lại náo nức, rộn rã, xốn xang.

+ Con đường vốn đã đi lại lắm lần nhưng tự dưng hôm nay thấy lạ, mọi cảnh vật cũng thay đổi.

+ Muốn thử cố gắng tự mang sách vở như một cậu học trò thực sự.

+ Ngôi trường cũng đã qua mấy lần cũng có nhiều biến đổi.

+ Lúc được gọi vào lớp, nhân vật “tôi” cảm thấy xa vòng tay của mẹ hơn bao giờ hết.

+ Vào lớp học, nhân vật “tôi” lại cảm thấy gần gũi, thân thương đối với lớp học, cảm thấy người bạn chưa gặp lần nào củng không hê' thấy lạ.

Nguồn: