Soạn bài Tóm tắt văn bản thuyết minh

Thứ năm , 13/04/2017, 11:10 GMT+7
KIẾN THỨC CƠ BẢN. I/ Mục đích yêu cầu: - Hiểu và ghi nhớ nội dung căn bản của văn bản. - Tóm tắt để truyền đạt lại hay làm tư liệu. - Văn bản ngắn gọn, sát với bản gốc.
II/ Cách tóm tắt một văn bản thuyết minh
 
1. Tóm tắt văn bản Nhà sàn:
 
a) Văn bản Nhà sàn thuyết minh về nhà sàn - một công trình xây dựng truyền thống của các dân tộc ít người miền núi.
 
b) Đại ý của văn bản: Thuyết minh kiến trúc, nguồn gốc và tiện ích của nhà sàn.
 
c) Có thể chia văn bản thành ba đoạn:
 
- Đoạn 1: Từ đầu đến văn hóa cộng đồng: Định nghĩa về nhà sàn và giới thiệu mục đích sử dụng.
 
- Đoạn 2: Tiếp theo đến bao giờ cũng phải là nhà sàn: Thuyết minh cấu tạo, nguồn gốc, công dụng và tính phổ biến của nhà sàn.
 
- Đoạn 3: Phần còn lại: Ca ngợi vẻ dẹp kĩ thuật và thẩm mĩ của nhà sàn.
 
d) Tóm tắt văn bản Nhà sàn
 
Nhà sàn là công trình kiến trúc mà sàn nhà được nâng khỏi mặt đất khoảng hai ba mét nhờ các dãy cột, được dùng và nhiều mục đích. Toàn bộ nhà sàn đều dùng vật liệu dược lấy từ rừng như tranh, tre, nứa, gỗ... Không gian của nhà sàn gồm ba khoang. Khoang lớn ở giữa dùng để ở, hai khoang còn lại dể tiếp khách. Hai đầu có hai cầu thang bằng gỗ. Nhà sàn rất phổ biến ở miền núi Việt Nam và Đông Nam Á. Loại hình kiến trúc này xuất hiện và khoảng đầu thời đại Đá mới. Nhà sàn rất thích hợp với môi trường sống gần rừng. Nhà sàn ở Việt Nam đạt đến trình dộ cao về kĩ thuật và thẩm mĩ nên rất hấp dẫn khách du lịch.
 
2. Cách tóm tắt văn bản thuyết minh:
 
Muốn tóm tắt một văn bản thuyết minh, ta phải nắm vững nội dung của văn bản đó. Sau đó chúng ta lựa chọn những ý cơ bản nhất rối sắp xếp các ý lại theo lôgíc nhằm làm nổi bật nội dung văn bản. Trong tóm tắt, chúng ta có thể sử dụng ngôn ngữ của mình mà không nhất thiết phải dùng câu văn của văn bản. fí. LtlVỆN Tập
 
2.1. Văn bản Thơ hai-cư của Ba-sô
 
a) Đối tượng thuyết minh của văn bản là nhà thơ Ba—sô và đặc điểm thể loại thơ hai-cư.
 
b) Bố cục:
 
Đoạn đầu: Tóm tắt tiểu sử Ba-sô và giới thiệu những tác phẩm chính của ông. 
 
Đoạn sau: Thuyết minh đặc điểm nội dung và nghệ thuật của thơ hai-cư.
 
c) Tóm tắt văn bản:
 
Ma-su-ô Ba-sô (1644 — 694) là nhà thơ hàng đầu của Nhật Bản. Ông sinh ra ở tỉnh Mi-ê, trong một gia đình võ sĩ cấp thấp. Tác phẩm của ông gồm có: Du ký Phơi thân đồng nội (1685), Đoản văn trong đãy (1688) v.v..., và nổi tiếng nhất là Lối lèn miền Ô-ku (1869). Ngoài Ba-sô, ở Nhật Bản còn có nhiều nhà thơ hai-cư nổi tiếng khác như Y. Bu-sôn (1716 - 1783), K ít-sa (1763 - 1827), M. Si-ki (1867 - 1902)...
 
Thơ hai-cư có 17 âm tiết, được ngắt ra làm ba đoạn theo thứ tự 5-7-5.
 
Mỗi bài thơ hai-cư đều có một tứ thơ nhất định, thường là cảm xúc, suy tư trước phong cảnh hay sự vật cụ thể trong -một thời khắc nhất định. Thơ hai-cư thấm đẫm tinh thần Thiền tông và văn hóa phương Đông. Cảm thức thẩm mỹ của thơ hai-cư có những nét rất riêng, rất cao và rất tinh tế: đề cao cái vắng lặng, Đơn sơ, u huyền, Mềm mại, Nhẹ nhàng... về ngôn ngữ, thơ hai-cư không dùng nhiều tính từ và trạng từ để cụ thể hóa sự vật. Hai-cư thường chỉ dùng những nét chấm phá, gợi chứ không tả, có nhiều khoảng trống cho trí tưởng tượng của người đọc. Thơ hai-cư là một đóng góp lớn cho kho tàng văn hóa nhân loại.
 
2.2. a) Văn bản Đền Ngọc Sơn và hồn thơ Hà Nội thuyết minh về một thắng cảnh của Hà Nội. So với các văn bản thuyết minh ở phần trên, đối tượng và nội dung thuyết minh của Lương Quỳnh Khuê khác ở chỗ tác giả thuyết minh về một thắng cảnh cùng với nội dung vừa ca ngợi vẻ đẹp của đền Ngọc Sơn vừa bày tỏ niềm tự hào về di sản văn hoá độc đáo của dân tộc.
 
b) Tóm tắt đoạn giới thiệu cảnh Tháp Bút, Đài Nghiên
 
Đến thăm đền Ngọc Sơn, hình tượng kiến trúc đầu tiên gây ấn tượng là Tháp Bút, Đài Nghiên. Tháp Bút được xây dựng trên núi Ngọc Bội, đỉnh tháp có ngọn bút trỏ lên trời xanh cao vút, trên mình tháp là ba chữ son Tả Thanh Thiền. Cạnh Tháp Bút là cổng Đài Nghiên. Gọi là Đài Nghiên bởi cổng này là hình tượng “cái đài” đỡ “nghiên mực” hình trái đào tạc bằng đá đặt trên đầu ba chú ếch. Phía sau Đài Nghiên là cầu Thê Húc đỏ thắm cong cong nối sang Đảo Ngọc - nơi toạ lạc ngôi đền thiêng giữa rì rào sóng nước.
Nguồn: