Soạn bài trường từ vựng

Thứ sáu , 10/08/2018, 11:00 GMT+7

Thế nào là trường từ vựng?

1.     Đọc đoạn trích

-      Các từ in đậm trong đoạn trích: mặt, mắt, da, gò má, đùi, đẩu, cánh tay, miệng đều có nét chung về nghĩa là chỉ bộ phận cơ thể con người.

2.      Lưu ý

-      Một trường từ vựng có thể bao gồm nhiều trường từ vựng nhỏ hơn.

-      Một trường từ vựng có thể bao gồm những từ khác biệt nhau về từ loại.

-      Do hiện tượng nhiều nghĩa, một từ có thể thuộc nhiều trường từ vựng khác nhau.

-      Trong thơ văn cũng như trong cuộc sống hằng ngày, người ta thường dùng cách chuyển trường từ vựng để tăng thêm tính nghệ thuật của ngôn từ và khả năng diễn đạt (phép nhân hóa, ẩn dụ, so sánh,...).

I.      Bố cục của văn bản

Đọc văn bản Người thầy đạo cao đức trọng và trả lời các câu hỏi

1 - Văn bản trên có thể chia làm mấy phần? Chỉ ra các phần đó.

2 - Hãy cho biết nhiệm vụ của từng phẩn trong vãn bản.

- Văn bản Người thầy đạo cao đức trọng có thể chia làm 3 phần:

+ Phần 1: Từ đầu cho đến không màng danh lợi: Chu Văn An là người thầy giỏi, tính tình cứng cỏi, không màng danh lợi.

+ Phần 2: Từ chỗ tiếp theo cho đến có khi không cho vào thăm: Tài và đức của Chu Văn An khi làm quan và từ quan.

+ Phẩn 3: Đoạn còn lại: Tình cảm của mọi người dành cho Chu Văn An.

3- Phân tích mối quan hệ giữa các phần trong văn bản.

- Ba phẩn trong văn bản Người thầy đạo cao

đức trọng có mối quan hệ chặt chẽ, thống nhất với nhau, đều tập trung làm sáng tỏ chủ đế của văn bản:

+ Ở phần 1, tác giả đã khái quát, giới thiệu vấn đề: Chu Văn An là người thầy giỏi, tính tình cứng cỏi, không màng danh lợi.

+ Để làm sáng tỏ vấn để đó, sang phẩn 2, tác giả đã triển khai thành hai đoạn văn nhỏ:

• Đoạn 1: Tác giả nhấn mạnh đến tài và đức của Chu Văn An trong thời gian ông làm quan. Tài của ông được thể hiện ở việc dạy dỗ, đào tạo nhân tài cho nước nhà. Đức của ông thể hiện ở việc ông luôn can ngăn vua không tin dùng bọn nịnh thần.

• Đoạn 2: Tác giả chủ yếu nhấn mạnh đến đức trọng của Chu Văn An. Mặc dù đã từ quan nhưng ông vẫn luôn trách mắng, dạy bảo học trò nếu họ làm điểu gì không phải. + Đến phẩn 3, tác giả tổng kết và khẳng định phẩm chất đạo cao đức trọng của Chu Văn An thông qua tình cảm thương tiếc và tôn kính của mọi người dành cho ông.

4- Từ việc phân tích trên, hãy cho biết một cách khái quát: Bố cục của vãn bản gồm mấy phần? Nhiệm vụ của từng phần là gì? Các phần của văn bản quan hệ với nhau như thế nào?

-  Bố cục của văn bản gổm 3 phần:

+Phẩn mở bài: Nêu ra chủ để của văn bản.

+Phần thân bài: Triển khai chủ đề của văn bản.

+Phẩn kết bài: Tổng kết chủ để của văn bản.

-  Các phần của văn bản có mối quan hệ chặt chẽ, thống nhất với nhau, góp phẩn làm sáng rõ chủ để của văn bản.

II. Cách bố trí. sắp xếp nội dung phần thân bài cửa văn bản

1- Phần Thân bài của văn bản Tôi đi học của Thanh Tịnh kể về những sự kiện nào? Các sự kiện ấy được sắp xếp theo thứ tự nào?

- Phần Thân bài của văn bản Tôi đi học của

Thanh Tịnh kể những sự kiện sau:

+ Sự kiện nhân vật tôi trên con đường tới trường.

+ Sự kiện nhân vật tôi đứng ở sân trường.

+ Sự kiện nhân vật tôi vào trong lớp học.

- Các sự kiện kể trên được sắp xếp theo cả trình tự thời gian và không gian.

2- Văn bản Trong lòng mẹ của Nguyên Hồng chủ yếu trình bày diễn biến tâm trạng của cậu bé Hồng. Hãy chỉ ra những diễn biến của tâm trạng cậu bé trong phần Thân bài.

- Diễn biến tâm trạng của cậu bé Hồng trong phần Thân bài văn bản Trong lòng mẹ đi từ sự đau đớn, uất ức khi nghe những lời giả dối, thầm độc của bà cô xúc phạm người mẹ bất hạnh của mình, đến sự sung sướng, hạnh phúc tột cùng khi được gặp lại người mẹ sau bao tháng ngày xa cách.

3- Khi tả người, vât, con vật, phong cảnh,... em sẽ lần lượt miêu tả theo trình tư nào? Hãy kể một số trình tự thường gặp mà em biết.

- Khi tả người, vật, con vật, phong cảnh,... em có thể miêu tả theo một số trình tự như sau:

+ Trình tự không gian: từ xa đến gần, từ gẩn đến xa; từ...

+ Trình tự thời gian: từ quá khứ đến hiện tại, từ hiện tại về quá khứ,...

+ Trình tự tình cảm, cảm xúc.

+ Trình tự chỉnh thể - bộ phận.

4- Phần Thân bài của văn bản “Người thầy đạo cao đức trọng” nêu các sự việc để thể hiện chủ để người thầy đạo cao đức trọng. Hãy cho biết cách sắp xếp các sự việc ấy

-Cách sắp xếp các sự việc trong phần Thân bài của văn bản Người thầy đạo cao đức trọng:

+Đoạn 1: Từ Học trò theo ông rất đông cho đến từquan về làng: tài đức của Chu Văn An khi làm quan.

+Đoạn 2: Từ Học trò của ôngcho đến có khi không cho vào thăm:tài và đức của Chu Văn An khi từ quan.

5- Từ các bài tập trên và bằng những hiểu biết của mình, hãy cho biết cách sắp xếp nội dungphần Thân bài của văn bản.

-  Nội dung của phần Thân bài trong văn bản có thể được sắp xếp theo trình tự thời gian và không gian, theo sự phát triển của sự việc hay mạch suy luận.

Cần lưu ý, nội dung của phần Thần bài của văn bản dù sắp xếp theo trình tự nào thì vẫn phải phù hợp với sự triển khai chủ đề và sự tiếp nhận của người đọc.

III. LUYỆN TẬP

1. (SGK tragn 26 ) Phân tích cách trình bày ý trong các đoạn trích sau.

Câu a

- Các ý trong đoạn trích được trình bày theo trình tự không gian từ xa đến gần, rồi lại lùi ra xa theo điểm nhìn của người ở trên thuyền:

+Ý 1 (Từ Tôi vội vàng ra khoang trước nhìn cho đến đen ngòm lên da trời): Hình ảnh đàn chim khi nhìn từ xa.

+Ý 2 (Từ Càng đếngần cho đến con ngỗng đậu đến quần nhánh cây): Hình ảnh đàn chim khi càng đến gẩn.

+Ý 3 (Từ Chim tập trung về đây nhiêu không thể nói được cho đến coi bộ dễ hơn bắtgà trong chuồng): Hình ảnh đàn chim khi đến tận nơi.

+Ý 4 (Đoạn còn lại): Hình ảnh đàn chim xa dần khi chiếc thuyền đã đi được ba nghìn thước.

Câu b

- Các ý trong đoạn trích được trình bày theo trình tự thời gian từ sáng chiều tối:

+Ý 1 (Từ Thời tiết thanh tịnh cho đến như hòn ngọc bích): vẻ đẹp của Ba Vì vào buổi sáng.

+Ý 2 (Từ Vể chiều cho đến tạo ra một chân trời rực rỡ): vẻ đẹp của Ba Vì vào buổi chiều.

+Ý 3 (Câu còn lại): vẻ đẹp của Ba Vì vào buổi tối.

Nguồn: