NHỮNG VÙNG TRỜI KHÁC NHAU
Tóm tắt bối cảnh: Lê và Sơn là pháo thủ trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Lần đầu gặp gỡ, Lê không có thiện cảm với Sơn – một công tử Hà Nội trắng trẻo. Sau ba năm, những ấn tượng đầu tiên về Sơn đã thay đổi. Lê và Sơn trở thành đôi bạn thân. Họ cùng về Nghệ An đóng quân cạnh làng của Lê. Trong một trận chiến đấu, Sơn bị thương nặng phải vào Quân y viện. Khi Sơn trở lại đơn vị, anh được phân công tiếp tục ở lại Nghệ An, còn Lê được điều động ra Hà Nội. Phần văn bản sau kể về cảnh hai người bạn chia tay để chuyển đến chiến đấu ở những vùng trời khác nhau.
Một đêm, Lê và Sơn đứng bên nhau rất lâu trên cái gò đất xung quanh ì ầm tiếng sấm và tiếng nước lũ đổ về. Trước mặt hai người chỉ huy, những pháo thủ của đại đội pháo cũ gặp nhau trên mảnh đất miền Tây Quảng Bình đang từ biệt nhau. Đại đội pháo của họ như một gốc cây đã lớn, nhựa cây ứ đầy tỏa ra thành hai nhánh.
Đại đội của Lê đã dàn xe pháo sẵn sàng trên mặt đê theo đội hình hành quân.
Lê ngừng lên ngắm một lần cuối vùng trời quê hương mình, nói với Sơn:
– Mấy hôm nay ngày nào chúng cũng cho máy bay trinh sát…
-Cậu cứ yên tâm. Chúng mình sẽ bảo vệ cái đập nước và vùng trời quê hương của cậu bằng mọi giá… — Tớ rất tin… Tớ rất tin cậu!
Sau ba năm sống với nhau từ ngày hai người còn ngồi trên hai chiếc ghế sắt của một khẩu 37 cũ kỹ, lần này Lê và Sơn mỗi người nhận một nhiệm vụ. Họ chia nhau tấm giát nằm, vài tấm áo sặc mùi thuốc đạn và chia nhau bầu trời Tổ quốc trên đầu. Tận trong những ý nghĩ sâu kín nhất của Lê, anh đã coi Sơn như một đồng chí thân thiết nhất trong đời lính – “Đi nhá!”. Họ bắt tay nhau, từ biệt nhau chỉ có hai tiếng ấy.
Lê bắt đầu một cuộc hành quân dài. Những thùng xe chất đầy đồ đạc. Bên những nòng pháo chênh chếch chĩa lên trời lại bày ra trước mắt thiên hạ cả cuộc sống bình thường của con nhà lính. Hãy nhìn những người chiến sĩ cao xạ ngồi ngất ngưởng hai bên thành xe; có một trăm người lính thì có một trăm cuộc đời và vùng trời quê khác nhau. Họ đi qua cầu Bùng, cầu Hổ, Hàm Rồng và Nam Định, Phủ Lý, để lại phía sau rất xa những đèo Ngang, Quán Hàu, Bãi Hà… Những vùng trời họ đã để lại một nửa tâm hồn ở đấy.
[…] Thế là hôm nay Lê đã đứng dưới bầu trời Hà Nội, cạnh những người đồng đội mới và cũ. Trời gần sáng. Sau lưng Lê, Thủ đô đầy tiếng động như một cái tổ ong vừa thức giấc. Lê tựa lưng vào vách ụ pháo và nhớ lại giấc mơ vừa qua: Phải rồi, Sơn có ra ngoài này đâu? Sơn đang chiến đấu trong vùng trời quê hương của Lê. Ngày nào hai người mới từ biệt nhau trên gò đất trận địa của đại đội Sơn, những ụ pháo ở đấy đắp bằng phù sa sông Lam vàng tươi như nghệ, giữa một bãi sông trồng toàn lạc.
Đất phù sa sông Hồng truyền sang người Lê một cảm giác mát lạnh – “Như thế là mình đã đứng ở đây – Lê chợt nghĩ một cách thú vị – bên cạnh Hà Nội, cái thành phố Thủ đô mà Sơn từng thân thuộc từng gốc cây, từng mảnh tường và cả từng sắc mây trên nóc phố”.
(Nguyễn Minh Châu, Tuyển tập truyện ngắn hay nhất của Nguyễn Minh Châu, NXB Văn học, 2022, tr.33-35)
Đề: Từ truyện ngắn “Những vùng trời khác nhau” của Nguyễn Minh Châu và những hiểu biết về bối cảnh đất nước Việt Nam đang có nhiều thay đổi lớn lao, hãy viết dàn bài cho bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) với chủ đề: vùng trời quê hương nào cũng là bầu trời Tổ quốc.
Bài làm tham khảo
Dưới bầu trời tổ quốc Việt Nam, ai chẳng có một vùng trời riêng để thương để nhớ, nơi ta cất tiếng khóc chào đời, nơi cánh đồng thơm mùi rơm mới, nơi giọng mẹ ru à ơi theo nhịp võng trưa hè. Đó là vùng trời quê hương, là phần đất nhỏ bé nhưng thiêng liêng in sâu trong ký ức mỗi người. Thế nhưng, ta cũng hiểu rằng: vùng trời quê hương nào cũng là bầu trời Tổ quốc bởi từng mảnh ghép ấy hợp lại làm nên hình hài đất nước, nơi mỗi tấc đất đều thấm đẫm tình yêu và máu xương của bao thế hệ.
“Quê hương” hai tiếng đơn sơ mà thân thuộc. Ấy là nơi chôn nhau cắt rốn, nơi ta thuộc đến từng lối mòn, từng tiếng rao, nơi nỗi nhớ cứ cồn cào mỗi khi đi xa. Còn “Tổ quốc” lại là hình ảnh bao la, thiêng liêng, là đất nước Việt Nam hình chữ S trải dài từ ải Nam Quan đến mũi Cà Mau, là mái nhà chung của hơn chín mươi triệu con người mang dòng máu Lạc Hồng. Khi đặt quê hương trong bầu trời Tổ quốc, ta thấy rõ: không có quê hương nào tách biệt khỏi đất nước, cũng như không có Tổ quốc nào thiếu vắng hình bóng quê hương.
Mỗi vùng đất, mỗi miền quê là một mảnh ghép không thể thay thế của Tổ quốc. Đất nước ta được tạo nên từ biết bao miền khác nhau: miền Bắc với đồng bằng châu thổ sông Hồng trù phú, miền Trung đầy nắng gió mà kiên cường, miền Nam sông nước hiền hòa, Tây Nguyên đại ngàn hùng vĩ. Mỗi nơi một vẻ, một giọng nói, một lối sống nhưng tất cả cùng chung một cội nguồn văn hóa, một dòng lịch sử, một bản sắc dân tộc. Ta nói tiếng Việt, ăn cơm gạo trắng, thắp nén hương ngày Tết, mặc áo dài vào lễ hội những điều tưởng nhỏ nhoi mà kỳ thực là sợi dây nối kết hàng triệu trái tim từ muôn miền đất nước.
Con người Việt Nam chưa bao giờ ngừng di chuyển và hòa nhập. Người xứ Bắc đi lập nghiệp ở Tây Nguyên, cô giáo miền Trung ra đảo xa gieo chữ, chàng trai miền Tây mang giọng ngọt vào phố thị. Ở đâu có con người Việt Nam, ở đó có tình yêu đất nước. Khi ra đi, họ mang theo hơi thở quê nhà và để lại nơi đó dấu chân của lòng yêu nước. Vậy nên, quê hương không chỉ là nơi ta sinh ra, mà còn là nơi ta gắn bó, cống hiến, và yêu thương như máu thịt.
Từ đó, ta thấy rõ ý nghĩa lớn lao của việc nhận thức rằng mọi vùng trời quê hương đều là Tổ quốc. Với đất nước, điều ấy tạo nên một sức mạnh thống nhất trong đa dạng giúp dân tộc vững vàng trước mọi biến cố. Mỗi miền quê, với vẻ đẹp và tiềm năng riêng, đều góp phần làm nên một Việt Nam phong phú, sống động. Với từng con người, đó là sự mở rộng không gian sống, cơ hội phát triển, là sự cởi mở trong tư duy và lòng tự hào về chính vùng đất mình đang sống và gắn bó.
Tuy nhiên, không phải ai cũng dễ dàng vượt qua những định kiến hẹp hòi vùng miền. Có những người chỉ tự hào về “quê ta”, mà quên rằng quê người cũng góp phần làm nên đất nước này. Có những cuộc tranh luận vô bổ về tên tỉnh, tên làng, mà không thấy được điều quan trọng hơn: chúng ta cùng sống dưới một bầu trời, thở cùng một khí trời Việt Nam. Trong bối cảnh đất nước đang chuyển mình, hội nhập và đổi thay, càng cần thiết hơn bao giờ hết một tầm nhìn rộng mở, một trái tim gắn kết, một tinh thần trách nhiệm với Tổ quốc chung.
Là công dân của đất nước này, chúng ta cần nuôi dưỡng tình yêu quê hương trong tình yêu Tổ quốc. Hãy học để hiểu và trân trọng những vùng đất khác, hãy sống nhân ái, đoàn kết, không kỳ thị, không phân biệt. Hãy gìn giữ những giá trị tốt đẹp của quê mình, đồng thời cởi mở đón nhận cái hay từ nơi khác. Chỉ khi hiểu rằng vùng trời nào cũng là một phần của bầu trời chung, ta mới thực sự lớn lên trong tinh thần công dân và lòng yêu nước sâu sắc.
Tổ quốc không chỉ là khái niệm xa xôi in trong sách vở. Tổ quốc là mảnh ruộng quê nhà, là ngọn núi biên cương, là đảo xa canh giữ bởi bao lớp người. Và hơn hết, Tổ quốc là nơi mỗi chúng ta có mặt, đang sống, đang yêu, đang góp phần nhỏ bé vào dòng chảy lớn lao. Vậy nên, dù ta đến từ nơi đâu – một làng chài ven biển, một thị trấn cao nguyên, hay một đô thị phồn hoa xin hãy ghi nhớ: vùng trời quê hương nào cũng là bầu trời Tổ quốc, và ta trong từng hơi thở, từng bước chân chính là người viết tiếp tên gọi thiêng liêng ấy bằng tất cả yêu thương và tự hào.
Thảo luận về bài viết này