GA TÀU TUỔI THƠ
(Lược đoạn đầu: Tôi rất sợ những buổi chiều thu im ắng, bàng bạc trôi qua cuộc đời mình. Nó gợi nhớ cho tôi về những tháng năm tuổi thơ chiều nào cũng ra ngõ ngóng những chuyến tàu ngược chở nặng niềm mong mỏi […] Khi ấy mẹ tôi bị bệnh nặng, bố gói ghém tất cả gia tài và tình yêu đưa mẹ lên chuyến tàu xuôi xuống Hà Nội chữa bệnh, nhà chỉ còn ba anh em chăm nhau)
Ở ngõ nhà tôi có một cây bạch đàn to, mỗi hôm ra ngóng bố mẹ tôi lại lấy mảnh trai cứa lên thân cây một vạch. Cho đến buổi chiều hôm ấy anh tôi đếm trên thân cây thấy vừa tròn mười lăm vạch. Chiều ấy khi trời đã tối hẳn, anh tôi đã dắt thằng út em vào nhà, tôi vẫn còn đứng nán lại nhìn một lần nữa phía con đường mòn. Tôi bỗng hét lên sung sướng vì đã nhìn thấy bóng dáng thân quen của bố mẹ đang đi về phía chúng tôi. Buổi chiều muộn ấy là một buổi chiều tràn ngập niềm vui, thằng út em sà vào vòng tay, dụi dụi vào ngực mẹ như nó vẫn còn nhớ mùi hương của sữa. Anh cả vừa hát, vừa nhảy chân sáo đi đằng sau. Bố công kênh tôi trên đôi vai đã gầy sọp đi vì vất vả. Tối ấy cả nhà trải chiếu ra giữa sân ngập tràn ánh trăng, mẹ lại hát ru em ngủ, bố kể nốt câu chuyện cổ tích ‘‘Cây khế’’ còn dang dở 15 ngày trước…
Rồi khi em út tôi bị ung nhọt mọc đầy người, bố mẹ lại một lần nữa gồng gánh niềm tin xuôi tàu về Hà Nội. Nhà chỉ còn hai anh em chăm nhau nhưng vẫn không quên chiều chiều lại ra ngõ ngóng. Mấy đứa trẻ con trong xóm chơi bắn bi với tôi bị thua nên ghét tôi lắm, cứ chiều thấy anh em tôi ra ngõ là chúng lại xúm vào trêu rất ác: ‘‘Đồ mồ côi! Anh em nhà mồ côi bị bố mẹ bỏ rơi. Ê ồ! Ê ồ!’’ Tôi vừa gào khóc vừa nhặt đất đá ném lũ trẻ. Anh cả cõng tôi trên lưng đi về phía con đường mòn, chúng tôi cứ đi từ khi mặt trời bắt đầu xuống núi đến khi tôi mỏi mắt cũng không nhìn rõ hướng đi. Lúc ấy tôi khóc khản cả cổ còn anh trai thì luôn miệng dỗ dành:
– Em gái ngoan nào, để anh cõng em đi tìm bố mẹ đi tìm em út nhé. Rồi mai anh đi hái quả đùm đũm chín mọng đỏ cho ăn nhé.
Đấy là lần đầu tiên chúng tôi nhìn thấy ga tàu, hai đứa trẻ con cõng nhau đứng lọt thỏm giữa sân ga im ắng, khách xuống tàu đã về hết tự lúc nào. Anh tôi đứng lặng rất lâu, tôi thấy có vài giọt nước ấm rơi xuống đôi bàn tay đang bá vào cổ anh. Tôi biết là anh đang khóc, nhưng sau đó anh lại xốc tôi lên và cõng quay trở lại con đường mòn khi nãy.
Tôi không thể nhớ nổi có biết bao buổi chiều đã đi qua cuộc đời chúng tôi buồn bàng bạc như thế. Bởi em tôi bệnh rất nặng, phải mấy năm sau em mới thật sự khỏi bệnh. Trong lúc bố mẹ tôi gồng gánh trên đôi vai mình những gian nan, vất vả chạy chữa khắp nơi để cứu lấy sinh mạng em tôi, thì anh trai đã phải lớn lên trước tuổi để che chở, bao bọc thứ niềm tin nhỏ bé trong tôi. Từ tình yêu thương đó tôi lớn lên từng ngày một, tôi hiểu ra rằng những chuyến đi của bố mẹ có ý nghĩa lớn lao như thế nào, tôi cũng hiểu rằng anh cả là một người anh thật tuyệt vời. Lúc bố mẹ vắng nhà anh đã đứng vững, đã làm cái “nóc nhà” để che chở vỗ về và cả tha thứ cho bầy em bé nhỏ của mình.
Cho đến mãi sau này tôi cũng không bao giờ quên những buổi chiều anh trai tôi dắt tôi ra ngõ ngóng người thân trở về. Cây bạch đàn ở ngõ đã bao lần thay vỏ, những vết khắc năm xưa đã không còn nữa nhưng vết khắc tuổi thơ thì vẫn luôn hằn trong tâm trí chúng tôi. Để sau này khi dòng xoáy cuộc đời có cuốn chúng tôi về đâu đi nữa thì những buổi chiều ngang qua cuộc đời sẽ giúp tôi tìm về nguồn cội để biết yêu thương và được yêu thương thật nhiều trong vòng tay ấm áp của gia đình.
(Vũ Thị Huyền Trang, Ga tàu tuổi thơ, báo Tài hoa trẻ, số 750 ngày 15.02.2012)
Bài làm
Vũ Thị Huyền Trang là một cây bút trẻ giàu triển vọng, thường viết về những ký ức tuổi thơ và tình cảm gia đình. “Ga tàu tuổi thơ” là một trong những sáng tác tiêu biểu của chị, đã chạm đến trái tim độc giả bởi câu chuyện xúc động về những đứa trẻ phải xa cha mẹ vì biến cố. Tác phẩm không chỉ khắc họa những tháng ngày mòn mỏi chờ đợi mà còn làm nổi bật tình anh em thiêng liêng và ý nghĩa của gia đình như một bến đỗ bình yên trong tâm hồn mỗi con người.
Truyện được xây dựng dựa trên một tình huống giản dị nhưng giàu cảm xúc. Vì em út mắc bệnh nặng, cha mẹ phải gồng mình xuôi ngược chữa trị, để lại ba anh em ở nhà tự chăm sóc lẫn nhau. Cốt truyện đơn tuyến xoay quanh hành trình chờ đợi của những đứa trẻ, với điểm nhấn là hình ảnh cây bạch đàn nơi đầu ngõ – nơi các em khắc từng vạch để đếm ngày cha mẹ trở về. Cao trào của câu chuyện là lần hai anh em lạc đến ga tàu, đứng lọt thỏm giữa sân ga vắng lặng. Chính tại nơi ấy, nỗi nhớ và sự mong chờ như kết tụ lại, khi người anh lặng lẽ rơi nước mắt nhưng vẫn cố gắng xốc lại tinh thần để cõng em trở về.
Nhân vật trung tâm của truyện là người anh và người em gái, cũng là nhân vật “tôi” kể chuyện. Người anh hiện lên với vẻ đẹp của sự hy sinh và trưởng thành vượt tuổi. Khi cha mẹ vắng nhà, anh không chỉ là chỗ dựa vật chất mà còn là “nóc nhà” che chở về tinh thần cho các em. Chi tiết anh cõng em đi tìm bố mẹ, vừa đi vừa dỗ dành bằng những lời hứa về quả đùm đũm chín mọng, vừa cho thấy tình yêu thương sâu nặng, vừa hé lộ sự non nớt, tổn thương của chính đứa trẻ đang phải gồng mình làm chỗ dựa. Nhân vật người em trải qua hành trình cảm xúc từ háo hức, tủi thân khi bị trêu là “đồ mồ côi” đến thấu hiểu và biết ơn. Sự trưởng thành trong nhận thức của em đã giúp người đọc cảm nhận sâu sắc hơn ý nghĩa của những hy sinh thầm lặng mà cha mẹ đã dành cho con cái.
Nghệ thuật kể chuyện góp phần tạo nên sức lay động cho tác phẩm. Ngôi kể thứ nhất với điểm nhìn của một người đã trưởng thành nhìn lại quá khứ tạo nên giọng điệu hồi ức vừa chân thực, vừa lắng đọng cảm xúc. Ngôn ngữ mộc mạc, giản dị như lời tự sự nhưng vẫn giàu chất thơ. Đặc biệt, tác giả đã xây dựng thành công các hình ảnh biểu tượng: cây bạch đàn khắc vạch là dấu ấn của thời gian và nỗi nhớ; ga tàu vắng lặng là nơi thử thách niềm tin, nơi những đứa trẻ đối diện với nỗi cô đơn tột cùng; và “vết khắc tuổi thơ” trong tâm trí chính là ký ức không thể phai mờ, là hành trang theo mỗi người suốt cuộc đời.
“Ga tàu tuổi thơ” không chỉ là câu chuyện về một gia đình trải qua khó khăn. Sâu xa hơn, đó là thông điệp về sức mạnh chữa lành của tình thân. Giữa những bộn bề, biến động của cuộc sống, những ký ức đẹp về gia đình chính là “ga tàu” bình yên nhất để mỗi người tìm về, nương náu và tiếp thêm sức mạnh.
Qua truyện ngắn, nhà văn Vũ Thị Huyền Trang nhắc nhở mỗi chúng ta hãy biết trân trọng những giây phút bên người thân. Gia đình là cội nguồn, là nơi yêu thương vô điều kiện, và dù cuộc đời có cuốn ta đi đâu, thì tình yêu thương ấy vẫn mãi là điểm tựa vững bền nhất.
Thảo luận về bài viết này