Phân tích nhân vật “tôi” trong truyện ngắn “Bà bán bỏng cổng trường tôi” của Xuân Quỳnh

BÀ BÁN BỎNG CỔNG TRƯỜNG TÔI
(Xuân Quỳnh)
(Lược đoạn đầu: Trước cổng trường nhân vật “tôi” có bà bán bỏng tóc bạc phơ, lưng hơi còng, rất hiền hậu. Bà bán hàng thường thêm bỏng cho lũ trẻ nên đứa nào cũng thích mua hàng của bà. Một hôm, thằng Tòng béo lớp “tôi” phao tin đồn là bà bán bỏng bị ho lao, có thể lây nhiễm. Thế là lũ trẻ không ai mua hàng cho bà nữa. Hàng của bà ế đến mấy ngày không bán nổi. Thế rồi bà không bán bỏng ở cổng trường nữa. Nhân vật “tôi” và các bạn cũng chẳng ai nhớ tới bà…)
Một hôm mẹ tôi sai tôi ra chợ mua mớ rau, tôi bỗng gặp bà bán bỏng, trông bà gầy nhiều, lưng còng hẳn xuống, quần áo rách rưới, bà chống gậy và đeo một cái bị đi vào hàng cơm, bà lấy trong bị ra một cái bánh mì khô và nói gì nho nhỏ với bà hàng cơm, nghe không rõ. Tôi chỉ nghe tiếng quát mắng to tướng của bà hàng cơm:
– Nướng nhanh lên mà đi cho khuất mắt. Trông người chả ra người, như con gà rù thế kia mà ám hàng người ta thì làm sao người ta bán được…
Bà bán bỏng lật đật đến gần bếp lò run rẩy nhét cái bánh mì vào phía dưới lò. Chứng kiến tất cả cái cảnh ấy tự nhiên tôi thấy thương bà quá. Tôi chạy lại gần bà, ấn vội vào tay bà số tiền mẹ tôi đưa mua rau rồi chạy vụt về. Tôi về nhà kể lại với mẹ tôi mọi việc, mẹ tôi không mắng tôi về việc ấy mà lại trách tôi chuyện khác kia. Mẹ bảo:
– Con giúp đỡ người nghèo là đúng, nhưng con thử nghĩ xem, với số tiền mua rau ấy bà già chỉ sống được một bữa, còn bữa sau thì sao? Đáng lẽ trước kia con và các bạn con đừng tung cái tin “bà bán bỏng ho lao” ra thì chắc bà vẫn sống được tử tế. […]
Hôm sau đến lớp tôi kể cho các bạn nghe mọi sự việc, kể cả chuyện mẹ tôi đã mắng tôi như thế nào. Các bạn nghe mà ai cũng bùi ngùi cảm thấy mình có lỗi, bỗng có bạn lên tiếng:
– Thế ai bảo cậu Tòng là bà ấy ho lao?
– Ai bảo? Ai bảo?… – Tất cả nhao lên như muốn lên án Tòng.
– Tớ cũng chẳng nhớ. – Tòng trả lời yếu ớt. – Tớ nghe thấy thế.
– Cậu nghe chưa chính xác mà đã nói. Cậu ác thế! Ác thế!
– Khổ thân bà ấy. – Một bạn nói. – Làm thế nào để giúp bà ấy bây giờ? Hay là góp tiền lại đem cho bà ấy.
– Làm thế chẳng được đâu. – Tôi nói – Mẹ tớ bảo là khi bà ấy ăn hết số tiền mình cho thì bà ấy lại đói. Hay là khi nào tớ gặp bà ấy tớ sẽ bảo: “Bà cứ bán bỏng đi chúng cháu lại mua cho bà”, mà tất cả chúng mình phải mua của bà ấy kia, bảo cả bọn lớp khác nữa.
– Ừ, phải đấy! – Một bạn nói. – Tất cả chúng mình đều mua.
– Tất cả.
– Tất cả. – Các bạn đồng thanh tán thành. Có bạn lại còn đề ra mình sẽ ăn sáng bằng bỏng.
Thế nhưng suốt mấy hôm tôi để ý tìm bà bán bỏng mà chả thấy bà đâu. Có một đêm tôi đi xem kịch với bố tôi về, hai bố con rẽ vào một hàng phở định ăn phở, tôi thấy một người đội nón rách ngồi co ro thu mình trong tấm vải nhựa cũ, áp lưng vào mặt tường phía ngoài lò nấu phở. Bố tôi bảo:
– Đấy con xem, mình đi xem về còn được ăn phở, trong khi có người vừa đói vừa rét chẳng có chỗ nằm phải ngồi ở ngoài phố trước lò nấu phở cho đỡ rét.
Bố tôi đưa tôi năm đồng bảo tôi mang cho người đó.
– Này bác ơi, – tôi gọi, – cháu cho bác tiền đây này.
Người ấy đẩy cái nón về phía sau và ngửa mặt lên nhìn tôi. Tôi chợt nhận ra bà là bà bán bỏng. Bà đưa bàn tay run run ra nhận mấy đồng của tôi mà nét mặt bà lại ngỡ ngàng thảm hại. Hình như bà hơi ngạc nhiên là bà không xin mà tôi lại cho bà. Bà cứ nói đi nói lại:
– Cảm ơn, cảm ơn cậu. Thật là phúc đức quá! […]
(Trích trong tập Trời xanh của mỗi người – Xuân Quỳnh, NXB Kim Đồng, 2022)

I. Mở bài

Giới thiệu tác phẩm truyện

II. Thân bài: Phân tích được chủ đề và các đặc sắc nghệ thuật của truyện.

* Khái quát nội dung truyện:

Nhân vật “tôi” và các bạn hay mua bỏng của một bà lão ở cổng trường. Nhưng từ khi có bạn phao tin bà bị ho lao, không ai mua bỏng của bà nữa. Bẵng đi một thời gian, nhân vật “tôi” thấy bà bán bỏng tiều tụy ngoài đường phố, thương cảm trước hoàn cảnh của bà, nhân vật “tôi” và các bạn bàn nhau nhau mua bỏng của bà để giúp bà có cuộc sống bớt khổ sở hơn.

* Phân tích chủ đề của truyện:

– Đề cao tình yêu thương, sự đồng cảm, sẻ chia, giúp đỡ giữa người và người.

Chủ đề thể hiện qua các nhân vật:

+ Nhân vật người mẹ: răn dạy, chỉ bảo con cái đúng, cái sai trong cách cư xử với bà lão bán bỏng…

+ Nhân vật “tôi”: thương cảm với hoàn cảnh của bà bán bỏng, ăn năn day dứt vì những hành động không phải của mình và các bạn, có những hành động giúp đỡ bà lão…
(lấy bằng chứng và phân tích).

* Phân tích một số đặc sắc nghệ thuật của truyện.

– Ngôi kể: ngôi thứ nhất, phù hợp để thể hiện chân thực suy nghĩ, cảm xúc của người kể.

– Cốt truyện: đơn giản, xoay quanh số ít các nhân vật, nhưng vẫn toát lên những ý nghĩa sâu sắc.

– Nghệ thuật xây dựng nhân vật: Nhân vật được khắc họa qua ngoại hình, lời nói, hành động, từ đó nổi bật lên đặc điểm, tính cách… (nhân vật “tôi” nhạy cảm, biết suy nghĩ, giàu lòng yêu thương; bà lão bán bỏng khắc khổ nhưng hiền hậu, bao dung…)

– Chi tiết: Nhiều chi tiết đặc sắc toát lên ý nghĩa câu chuyện…
(nêu được đặc sắc nghệ thuật, dẫn ra bằng chứng và đánh giá được hiệu quả của nét đặc sắc nghệ thuật ấy)

III. Kết bài

Khẳng định ý nghĩa, giá trị của truyện.

Bài văn 600 chữ phân tích nhân vật “tôi” trong truyện ngắn Bà bán bỏng cổng trường tôi của Xuân Quỳnh

Truyện ngắn Bà bán bỏng cổng trường tôi của Xuân Quỳnh là một câu chuyện giản dị mà cảm động, kể về tình cảm giữa những đứa trẻ học trò và một bà lão bán bỏng hiền hậu. Qua đó, nhà văn gợi nhắc mỗi người về bài học nhân ái, lòng cảm thông và trách nhiệm trước những lỗi lầm vô tình gây ra. Nổi bật trong truyện là nhân vật “tôi” – một cậu học trò hồn nhiên nhưng giàu tình cảm, biết thay đổi nhận thức và trưởng thành từ những bài học giản dị của cuộc sống.

Ban đầu, “tôi” cùng các bạn nhỏ rất yêu quý bà bán bỏng tóc bạc phơ, dáng người còng, luôn vui vẻ và tốt bụng. Bà thường cho thêm bỏng nên lũ trẻ đều thích mua hàng của bà. Nhưng rồi, chỉ vì một tin đồn vô căn cứ rằng bà bị ho lao, “tôi” và các bạn lập tức xa lánh bà. Bà bị ế hàng, không còn đến cổng trường nữa. Chi tiết này cho thấy “tôi” cũng giống như nhiều đứa trẻ khác – ngây thơ, thiếu suy nghĩ và dễ bị ảnh hưởng bởi đám đông. Đó là những sai lầm tự nhiên của tuổi nhỏ, song chính sự hồn nhiên ấy đã tạo nên nền tảng cho sự thức tỉnh đầy nhân văn sau này.

Cuộc gặp gỡ bất ngờ ngoài chợ giữa “tôi” và bà bán bỏng đánh dấu bước ngoặt trong nhận thức của nhân vật. Trước hình ảnh bà gầy yếu, rách rưới, bị người ta xua đuổi, “tôi” xúc động sâu sắc, thương xót và hành động theo tiếng gọi của trái tim: đưa hết số tiền mẹ giao mua rau cho bà. Hành động bộc phát ấy tuy vụng dại, nhưng chân thành, chứa đựng lòng trắc ẩn của một tâm hồn trong sáng. Khi nghe mẹ nói rằng “bà chỉ sống được một bữa, còn bữa sau thì sao?”, “tôi” càng nhận ra cái sai không chỉ ở hành động hiện tại mà ở cả lỗi lầm trong quá khứ: tung tin và thờ ơ khiến bà rơi vào cảnh khốn cùng. Từ đó, cậu bé không chỉ biết thương mà còn biết suy nghĩ, biết chịu trách nhiệm, và tìm cách để sửa chữa lỗi lầm bằng việc vận động bạn bè cùng mua bỏng giúp bà. Đó là biểu hiện của sự trưởng thành trong nhận thức, từ cảm xúc đơn thuần đến hành động mang tính nhân văn, bền vững hơn.

Nhân vật “tôi” được tác giả khắc họa chân thực qua ngôi kể thứ nhất, giúp người đọc dễ dàng cảm nhận những thay đổi tinh tế trong tâm hồn cậu bé. Từ vô tư đến day dứt, từ thương cảm đến hành động, mọi diễn biến đều tự nhiên, chân thật như chính tâm hồn tuổi thơ. Cách kể nhẹ nhàng, giàu cảm xúc của Xuân Quỳnh khiến người đọc như được sống lại trong thế giới của những đứa trẻ hồn nhiên nhưng biết yêu thương, biết nhận ra lỗi và biết sửa sai.

Qua nhân vật “tôi”, truyện gửi gắm thông điệp sâu sắc: tình thương phải đi đôi với nhận thức và hành động; và quan trọng hơn, con người chỉ thực sự lớn lên khi biết đồng cảm và chịu trách nhiệm cho lỗi lầm của mình. Bà bán bỏng cổng trường tôi vì thế không chỉ là một câu chuyện cảm động về lòng nhân ái, mà còn là một bài học nhân văn giản dị, thấm thía về cách sống biết yêu thương, biết trân trọng con người quanh mình.

Bài văn 400 chữ

Truyện ngắn Bà bán bỏng cổng trường tôi của Xuân Quỳnh kể lại một câu chuyện giản dị nhưng xúc động về tình người. Nhân vật “tôi” – cậu học trò nhỏ là trung tâm của truyện, đại diện cho tâm hồn trẻ thơ hồn nhiên, trong sáng nhưng cũng biết thay đổi nhận thức và trưởng thành từ những lỗi lầm.

Ban đầu, “tôi” cùng các bạn nhỏ rất yêu quý bà bán bỏng hiền hậu ở cổng trường. Nhưng khi nghe tin đồn bà bị ho lao, “tôi” và các bạn liền xa lánh, khiến bà ế hàng rồi biến mất. Hành động ấy phản ánh sự ngây thơ, thiếu suy nghĩ và dễ bị tác động của trẻ nhỏ. Thế nhưng, chính sự hồn nhiên ấy lại làm nổi bật hơn quá trình thay đổi và trưởng thành trong tâm hồn “tôi”.

Một lần ra chợ, “tôi” tình cờ gặp lại bà bán bỏng trong bộ dạng tiều tụy, bị người ta xua đuổi. Xúc động và thương cảm, “tôi” đã đưa hết số tiền mẹ giao mua rau cho bà. Hành động ấy tuy bột phát, vụng dại nhưng chân thành, cho thấy tấm lòng nhân hậu và sự trỗi dậy của lương tâm trong sáng. Khi nghe mẹ nói rằng lỗi lầm thật sự là đã từng thờ ơ, “tôi” càng nhận ra trách nhiệm của mình. Cậu không chỉ biết thương mà còn biết tìm cách sửa sai, khi bàn với các bạn sẽ cùng mua bỏng giúp bà. Đó là biểu hiện của sự trưởng thành – từ cảm xúc đến hành động đúng đắn.

Xuân Quỳnh đã chọn ngôi kể thứ nhất để khắc họa sinh động diễn biến tâm lý nhân vật. Nhờ đó, người đọc dễ dàng cảm nhận sự thay đổi tinh tế trong nhận thức và tình cảm của một đứa trẻ biết yêu thương, biết hối lỗi.

Qua nhân vật “tôi”, tác giả gửi gắm thông điệp sâu sắc: lòng nhân ái chỉ thật sự có ý nghĩa khi đi kèm với nhận thức và hành động. Câu chuyện là bài học nhẹ nhàng nhưng thấm thía về cách sống biết yêu thương, sẻ chia và chịu trách nhiệm với người khác.

Đoạn văn 200 chữ

Trong cuộc sống, đôi khi chỉ một hành động vô tâm cũng có thể khiến ta day dứt cả đời, nhưng cũng chính từ những lỗi lầm ấy, con người học được cách yêu thương và trưởng thành hơn. Nhân vật “tôi” trong truyện ngắn Bà bán bỏng cổng trường tôi của Xuân Quỳnh là một minh chứng cho điều đó. Ban đầu, “tôi” cùng các bạn rất quý bà bán bỏng hiền hậu, nhưng chỉ vì tin đồn bà bị ho lao mà tất cả đều xa lánh, khiến bà rơi vào cảnh khốn cùng. Gặp lại bà trong dáng vẻ tiều tụy, bị người ta xua đuổi, “tôi” bỗng thấy thương cảm, vội trao hết số tiền mẹ giao mua rau cho bà. Từ lời dạy của mẹ, “tôi” nhận ra rằng lòng thương phải đi kèm với trách nhiệm, rằng chỉ khi hành động đúng đắn, ta mới thực sự giúp được người khác. Cậu bé đã biết nhận lỗi, biết rủ các bạn cùng mua bỏng giúp bà, thể hiện sự trưởng thành trong suy nghĩ và tâm hồn. Qua ngòi bút tinh tế của Xuân Quỳnh, nhân vật “tôi” hiện lên chân thực, trong sáng và giàu lòng nhân ái, gửi đến người đọc thông điệp sâu sắc: con người chỉ thật sự lớn lên khi biết hối lỗi và sống bằng tình yêu thương.