Thiên hướng của người nghệ sĩ là đưa ánh sáng vào trái tim con người

Đề: “Thiên hướng của người nghệ sĩ là đưa ánh sáng vào trái tim con người”. (George Sand)
Anh/chị hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy làm rõ ánh sáng mà tác giả muốn đưa vào trái tim con người qua đoạn thơ sau:

Mẹ vẫn luôn ở đây để ôm con, con nhé
ngay cả khi con không còn là đứa trẻ
với đầy những tổn thương…

Mẹ vẫn luôn ở đây dù không còn ánh sáng nào nữa của ngọn đèn đường
để đợi bước chân của con về trong khuya tối
cứ đi thật chậm thôi con, rồi sẽ tới
ngoài kia cuộc đời dù ngông nghênh, xốc nổi
cứ yên tâm, con vẫn còn một mái nhà…

… Mẹ vẫn luôn ở đây như mọi khi
con vấp ngã, con ốm đau, con khóc quấy
mẹ biết rất nhiều lần con ghét mẹ đến mức không thèm nhìn dù vẫn thấy
trái tim của một đứa con, mẹ biết vẫn luôn là vậy
tìm cách từ chối những ân cần…

Mẹ vẫn luôn ở đây lúc con mỏi gối chồn chân
nhìn ra chung quanh biết cuộc đời xa lạ
con không cần làm gì và cũng không cần phải mặc cả
mẹ sinh ra con giống như thân cây nảy mầm một chiếc lá
đã có gốc rễ lo vun trồng…

Mẹ vẫn luôn ở đây để ôm con, con biết không!
(Trích Mẹ vẫn luôn ở đây để ôm con…, Nguyễn Phong Việt, Sao phải đau đến như vậy, NXB Văn hóa – Văn nghệ, 2017, tr 64-65)

Bài làm

Văn học, hơn hết thảy, là nơi con người tìm về với cái đẹp, với ánh sáng của tâm hồn. Trong từng con chữ, người nghệ sĩ không chỉ phản chiếu cuộc sống mà còn thắp lên trong lòng người đọc niềm tin, yêu thương và hi vọng. George Sand từng khẳng định: “Thiên hướng của người nghệ sĩ là đưa ánh sáng vào trái tim con người.” Quả thật, mỗi tác phẩm nghệ thuật chân chính đều là một ngọn đèn soi sáng, giúp con người nhận ra vẻ đẹp của nhân sinh. Và trong dòng chảy thơ ca đương đại Việt Nam, Nguyễn Phong Việt đã làm rạng ngời nhận định ấy bằng những vần thơ giản dị mà lay động trong bài “Mẹ vẫn luôn ở đây để ôm con…” bài thơ mang ánh sáng ấm áp của tình mẹ bao la, thứ ánh sáng diệu kỳ có thể sưởi ấm trái tim người đọc.

Trước hết, cần hiểu “thiên hướng của người nghệ sĩ là đưa ánh sáng vào trái tim con người” nghĩa là gì.
“Thiên hướng” là khuynh hướng tự nhiên, là điều người nghệ sĩ sinh ra đã mang trong mình, một mạch nguồn sáng tạo không thể dập tắt. “Ánh sáng” là biểu tượng của cái đẹp, cái thiện, của tri thức và tình yêu thương. Vì thế, “thiên hướng của người nghệ sĩ là đưa ánh sáng vào trái tim con người” có nghĩa là: người nghệ sĩ, bằng tâm hồn nhạy cảm và trái tim nhân hậu, dùng tác phẩm của mình để sưởi ấm, để cảm hóa và thức tỉnh con người. Đó là ánh sáng của lòng nhân, của niềm tin, của sự hướng thiện – thứ ánh sáng giúp ta sống tốt hơn, hiểu hơn về chính mình và về cuộc đời.

Văn học chân chính, vì thế, không phải là nơi chỉ để than thở hay kể lể nỗi đau, mà là nơi nâng đỡ con người, soi tỏ những góc khuất trong tâm hồn để con người biết cách yêu thương và bao dung hơn. Thiên chức của người nghệ sĩ là dùng cái tâm, cái tài để tạo nên thứ ánh sáng ấy – ánh sáng của nghệ thuật, của nhân văn.

Trong nền thơ Việt đương đại, Nguyễn Phong Việt là một trong những gương mặt tiêu biểu thực hiện trọn vẹn sứ mệnh ấy. Sinh năm 1980 tại Phú Yên, đến với bạn đọc từ những bài thơ tuổi học trò trên báo Mực Tím, Nguyễn Phong Việt đã trở thành một tiếng nói quen thuộc, gần gũi, giàu cảm xúc. Những tập thơ như Đi qua thương nhớ, Từ yêu đến thương, Sao phải đau đến như vậy, Mình sẽ đi cuối đất cùng trời… là những bản tình ca của sự sẻ chia, là nơi người đọc tìm thấy ánh sáng của yêu thương trong cuộc sống nhiều tổn thương và mất mát. “Mẹ vẫn luôn ở đây để ôm con…” là bài thơ ra đời trong nỗi suy tư, day dứt khi tác giả nhìn lại tình cảm của mình dành cho cha mẹ, một thứ tình yêu có khi bị quên lãng giữa nhịp sống bộn bề, nhưng lại luôn âm thầm soi sáng ta từ phía sau.

Đoạn thơ đã thắp lên trong lòng người đọc ánh sáng của tình mẹ, thứ tình yêu bất biến, bao dung và vĩnh cửu.
Ngay từ những câu mở đầu:

Mẹ vẫn luôn ở đây để ôm con, con nhé
ngay cả khi con không còn là đứa trẻ
với đầy những tổn thương…

Câu thơ vang lên như một lời ru, một lời vỗ về dịu dàng. “Mẹ vẫn luôn ở đây”, lời khẳng định giản dị mà tha thiết, chứa đựng cả một niềm tin tuyệt đối: tình mẹ là điểm tựa không bao giờ mất đi, là nơi con có thể trở về sau mọi bão giông. Dù con trưởng thành, mang trong mình những “tổn thương”, vòng tay của mẹ vẫn rộng mở để ôm con, để vỗ về và chữa lành.

Điệp khúc “Mẹ vẫn luôn ở đây” lặp lại bốn lần trong đoạn thơ như những nhịp sóng yêu thương dội vào lòng người đọc. Càng đọc, ta càng thấy tình mẹ hiện lên như một dòng sông không bao giờ cạn, như một ánh sáng dịu êm soi chiếu mọi nẻo đường đời. Khi “không còn ánh sáng nào nữa của ngọn đèn đường”, khi con “vấp ngã, ốm đau, khóc quấy” hay “mỏi gối chồn chân”, mẹ vẫn ở đó, dõi theo và chở che.

Đặc biệt cảm động là những câu thơ đầy bao dung:

“mẹ biết rất nhiều lần con ghét mẹ đến mức

không thèm nhìn dù vẫn thấy

trái tim của một đứa con, mẹ biết vẫn luôn là vậy”

Tình mẹ không trách hờn, không giận dữ, chỉ có sự thấu hiểu và tha thứ. Ánh sáng trong thơ Nguyễn Phong Việt không phải là thứ ánh sáng chói chang của lý trí, mà là thứ ánh sáng êm dịu, len lỏi qua từng lời thơ, làm dịu mọi nỗi đau, gột rửa những ích kỷ, hờn dỗi của con người.

Hình ảnh so sánh “mẹ sinh ra con giống như thân cây nảy mầm một chiếc lá / đã có gốc rễ lo vun trồng” là điểm sáng nghệ thuật đặc sắc. Cây và lá, một hình ảnh quen thuộc nhưng qua bàn tay của nhà thơ, nó trở thành biểu tượng cho mối dây liên kết thiêng liêng giữa mẹ và con. Mẹ là gốc rễ âm thầm, lặng lẽ nhưng bền vững. Con là chiếc lá non tơ, yếu đuối nhưng được nâng đỡ, dưỡng nuôi bởi tình mẹ. Chính sự bao bọc ấy là ánh sáng nâng đỡ con người đi qua mọi bão giông của cuộc đời.

Câu kết “Mẹ vẫn luôn ở đây để ôm con, con biết không!” vang lên như một lời nhắn nhủ, một khúc hát ru ngọt ngào về tình mẫu tử. Nó khép lại bài thơ bằng một âm vang dịu dàng nhưng ngân dài trong tâm hồn người đọc, một thứ ánh sáng ấm áp và nhân hậu.

Không chỉ tỏa sáng ở nội dung, đoạn thơ còn chinh phục người đọc bằng hình thức nghệ thuật tinh tế. Thể thơ tự do linh hoạt, kết hợp giữa chất tự sự và trữ tình, khiến lời thơ như một cuộc trò chuyện, một dòng tâm sự đầy cảm xúc. Điệp ngữ “Mẹ vẫn luôn ở đây” tạo nên nhịp điệu mềm mại, vang vọng như tiếng lòng của người mẹ. Ngôn ngữ giản dị, đời thường nhưng thấm đẫm tình cảm. Các biện pháp so sánh, ẩn dụ, liệt kê được vận dụng khéo léo, gợi nên một không gian ấm áp của yêu thương và hi sinh. Chính sự giản dị trong ngôn từ lại làm nên chiều sâu cảm xúc – thứ sức mạnh khiến thơ Nguyễn Phong Việt dễ dàng chạm đến trái tim người đọc.

Từ đoạn thơ, ta thấy rõ ý kiến của George Sand là hoàn toàn xác đáng. Người nghệ sĩ chân chính không chỉ viết để nói lên nỗi lòng, mà còn viết để soi sáng, để sẻ chia và để nâng đỡ con người. Tác phẩm của họ là nơi cái đẹp cất tiếng, là ngọn đèn xua tan bóng tối trong tâm hồn. Bằng ngòi bút chan chứa yêu thương, Nguyễn Phong Việt đã mang đến cho người đọc ánh sáng của tình mẹ – thứ ánh sáng giúp ta nhận ra rằng, giữa cuộc đời nhiều xô lệch, vẫn luôn có một nơi để về, một vòng tay để nương tựa.

Từ phía người đọc, ta cũng cần biết mở lòng để đón nhận ánh sáng ấy. Văn chương chỉ thật sự sống khi người đọc tiếp nhận nó bằng trái tim, để từ đó biến quá trình đọc thành quá trình tự soi chiếu và hoàn thiện bản thân.

Kết lại, lời nhận định của George Sand không chỉ là chân lý nghệ thuật, mà còn là kim chỉ nam cho người cầm bút. Qua đoạn thơ “Mẹ vẫn luôn ở đây để ôm con…”, Nguyễn Phong Việt đã chứng minh rằng, khi người nghệ sĩ viết bằng tất cả tình yêu và lòng nhân hậu, họ có thể mang ánh sáng vào từng trái tim – thứ ánh sáng của yêu thương, của bao dung và của niềm tin bất tận vào con người. Và chính thứ ánh sáng ấy đã khiến thơ ca, dù trôi qua bao thời gian, vẫn mãi là nơi con người tìm về để được sưởi ấm, để thấy lòng mình trong trẻo hơn, nhân hậu hơn giữa cuộc đời này.